Avrupa Demokratik Dayanıklılık Merkezi çalışmalarına başladı

Genel İşler Konseyi’nin bugünkü toplantısında Komisyon ve Konsey Başkanlığı, Avrupa Demokratik Dayanıklılık Merkezi’nin çalışmalarının başlatılması vesilesiyle AB Bakanlarını bir araya gelmeye davet etti. Avrupa Demokrasi Kalkanı’nın amiral gemisi girişimi olan Merkez; toplumun tüm kesimlerini kapsayan bütünleşik bir yaklaşımı kolaylaştırmayı, günümüzde demokrasilerin karşı karşıya olduğu tehditlere yönelik farkındalığı artırmayı, bu tehditlere yanıt verme kapasitesini güçlendirmeyi ve demokratik dayanıklılık inşa etmeyi amaçlıyor.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen şunları söyledi: “Demokrasilerimizi zayıflatmak için bilginin giderek daha fazla silah olarak kullanıldığı bir dünyada biz de harekete geçiyoruz. Avrupa Demokratik Dayanıklılık Merkezi ile yabancı bilgi manipülasyonu ve dezenformasyona karşı kolektif kapasitemizi artıracağız. Böylece dayanıklılığımızı güçlendirecek, Avrupa’daki kamuoyu tartışmalarının açık ve adil kalmasını sağlayacak ve vatandaşların demokratik yaşama katılmalarını destekleyeceğiz.”

Demokrasi, Adalet, Hukukun Üstünlüğü ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Komisyon Üyesi Michael McGrath, AB Bakanları ile Merkezin uzmanlık ve deneyim paylaşımını nasıl kolaylaştırabileceğini ve vatandaşlarımız için somut sonuçlar sunmak için ortak tehditlere etkili yanıtların geliştirilmesini nasıl destekleyebileceğini tartışacak. Merkezin kurulmasına tüm Üye Devletlerin gösterdiği ilgi, bu girişimin açık bir ihtiyacı karşıladığını ve Üye Devletlerin önceliklerini yansıtan pratik kapasite geliştirme projeleriyle esnek bir şekilde uygulanacağını gösteriyor. Merkez; bilgi alanında tehdit modellerine karşı önleme, tespit, analiz ve müdahale seçenekleri üzerinde hâlihazırda çalışan mevcut ağları ve yapıları birbirine bağlayarak her birinin potansiyelini tam olarak kullanmasına yardımcı olacak ve mükerrerlikten kaçınarak mevcut çabaların kopukluğunu önleyecek.

 İlk yıl için ortaya çıkan öncelikli alanlar şunları içeriyor:

• Dayanıklı seçimleri desteklemek için araçlar geliştirilmesi - Üye Devletlerdeki seçim süreçlerini hedef alan Yabancı Bilgi Manipülasyonu ve Müdahalesi (FIMI) ile dezenformasyon kampanyalarına karşı mücadeleye yardımcı olan mevcut AB kurallarının, yumuşak önlemlerin ve araçların bir araya getirilmesi de buna dâhildir.
• Hazırlık sürecini desteklemek ve Birlik genelinde kapasite geliştirmeye yardımcı olmak amacıyla FIMI ve dezenformasyonla mücadeleye yönelik AB Planı hazırlanması.
• Araştırmaların ve diğer çıktıların yayılmasını destekleyerek ve farklı paydaşlar arasında bilgi alışverişini teşvik ederek Merkezde Üye Devletlerle çalışmak için bilgi ve içgörü sağlamak için sivil toplum kuruluşları, düşünce kuruluşları, araştırmacılar, akademi, doğruluk kontrolcüleri ve medya kuruluşları gibi bağımsız aktörleri bir araya getiren özel bir Paydaş Platformu başlatılması.
• FIMI ile mücadelede ileri düzeyde deneyime sahip Üye Devletlerin diğerlerini desteklemelerini ve demokratik direncin güçlendirilmesini sağlayacak, böylece AB genelinde hazırlık düzeyini yükseltecek şekilde, uzmanlığın ve en iyi uygulamaların paylaşılması dâhil olmak üzere kapasite geliştirme ve karşılıklı öğrenmenin teşvik edilmesi.
• Karşılıklı yarar sağlayan bir iş birliği için Merkez çerçevesinde AB aday ülkelerin ve potansiyel aday ülkelerle uygun iş birliği yöntemlerinin belirlenmesi.
• Birçok Üye Devlette edinilen değerli deneyimlerden yararlanılacak ve demokrasiyi korumaya yönelik çabalarımıza vatandaşları dâhil etmek için çeşitli modeller araştırılacak. Komisyon, bu yıl hazırlık ve demokratik dayanıklılığın geliştirilmesi konularında iki vatandaş paneli düzenleyerek bu düşünceyi destekleyecek.

Komisyon, Avrupa Birliği Dış İlişkiler Servisi’nin katılımıyla, mevcut araç ve uzmanlıklardan yararlanarak ve ilgili AB araçları ve ağları arasında koordinasyonu güçlendirerek Merkezin faaliyetlerini destekleyecek.

Avrupa Demokratik Dayanıklılık Merkezi’nin faaliyete geçmesiyle demokratik dayanıklılığı güçlendirmek, kamuoyu tartışmalarının bütünlüğünü korumak ve Avrupa’nın demokratik sistemlerine olan güveni güçlendirmek için bir adım daha atıyoruz.

Genel Bilgiler

Avrupa Demokratik Dayanıklılık Merkezi, Başkan von der Leyen’in siyasi kılavuzlarında ve 2025 Birliğin Durumu konuşmasında özetlendiği gibi 12 Kasım 2025 tarihli Ortak Bildirimde sunulan Avrupa Demokrasi Kalkanı’nın amiral gemisi niteliğindeki bir girişimdir. Avrupa Demokrasi Kalkanı, AB genelinde güçlü ve dayanıklı demokrasileri güçlendirmek, korumak ve teşvik etmek için bir dizi somut önlem belirliyor.

Siyasi çatışmaların, bölgesel ve uluslararası çatışmaların ve hızlı teknolojik dönüşümün arttığı bir çağda demokrasiler iç ve dış baskılarla karşı karşıya kalıyor. Otoriter rejimler bölünmeleri sömürmeye, güvensizlik tohumları ekmeye ve özgür medya ve sivil toplum gibi demokratik aktörleri kısıtlamaya çalışıyor. Bunu yaparken demokratik kurumlara olan güveni aşındırıyor, özgür ve adil seçimleri baltalıyor ve Avrupa Birliği’nin kurulduğu değerlere meydan okuyorlar. Bu tehditler hem yeni fırsatlar hem de yeni güvenlik açıkları getiren derin bir dijital dönüşümün zemininde filiz veriyor. Aynı zamanda sivil toplum örgütlerinin karşı karşıya olduğu benzeri görülmemiş risklerle birlikte kamu güveni ve katılımının azalması, AB genelinde temel hakların geliştirilmesini daha da tehlikeye atıyor.

Komisyon, Avrupa Demokrasi Kalkanı’nın dış boyutunda, Dış İlişkiler Servisi (EEAS) ile koordineli olarak sınırlarımız ötesinde yabancı bilgi manipülasyonu ve müdahalesiyle (FIMI) mücadele çalışmalarını yoğunlaştıracak. EEAS, FIMI’ye karşı toplu yanıtlar için ortaklıklardan yararlanarak AB delegasyonları ve yurt dışı temsilciliklerinin kapasitelerini güçlendiriyor.

Avrupa Demokratik Dayanıklılık Merkezi, Üye Devletler arasında iş birliği için gönüllü bir stratejik merkez işlevi görecek. İlgili AB kurum ve organlarının desteğiyle temel hakları ve demokratik değerleri teşvik ederken ulusal ve kurumsal yetki alanlarına tam saygı göstererek faaliyet gösterecek.

Komisyon, bir sekreterya aracılığıyla Merkeze idari ve operasyonel destek sağlıyor. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Servisi tarafından yönetilen Hızlı Uyarı Sistemi’nin desteği ve yakın koordinasyonu ile Merkez, mevcut ağları ve yapıları birbirine bağlayacak.

29 Ocak’ta Brüksel’de tüm AB Üye Devletlerinin yanı sıra Avrupa Komisyonu, EEAS, Avrupa Parlamentosu ve Konsey Başkanlığı’nın tam katılımıyla üst düzey bir teknik toplantı düzenlendi. Merkezin misyonunu ve çerçevesini tartışan katılımcılar, demokratik direncin desteklenmesi için koordineli ve iş birliğine dayalı eylemlerin gerekliliği konusunda mutabık kaldı.

“Demokrasinin korunması ve teşvik edilmesi” konulu Özel Eurobarometer anketine katılanlar, AB’de demokrasinin karşı karşıya olduğu en ciddi zorluklar arasında şunları saydı: demokratik kurumlara ve süreçlere yönelik artan kamu güvensizliği (%49), seçimler dâhil olmak üzere yabancı bilgi manipülasyonu, müdahale ve dezenformasyon (%42) ve çevrim içi siyasi içeriğin Yapay Zekâ gibi yeni teknolojilerle teşvik edilip edilmediğine ilişkin şeffaflık eksikliği (%32).

Daha fazla bilgi için:

Avrupa Demokratik Dayanıklılık Merkezi - Web Sayfası

Avrupa Demokrasi Kalkanı Hakkında İletişim

Avrupa Demokrasi Kalkanı Hakkında Bilgi Sayfası

Demokrasi ve seçim hakları

Medya özgürlüğü ve çoğulculuk | Avrupa’nın dijital geleceğini şekillendirmek

Alıntı(lar)

Demokrasilerimizi zayıflatmak için bilginin giderek daha fazla silah olarak kullanıldığı bir dünyada biz de harekete geçiyoruz. Avrupa Demokratik Dayanıklılık Merkezi ile yabancı bilgi manipülasyonu ve dezenformasyona karşı kolektif kapasitemizi artıracağız. Böylece dayanıklılığımızı güçlendirecek, Avrupa’daki kamuoyu tartışmalarının açık ve adil kalmasını sağlayacak ve vatandaşların demokratik yaşama katılmalarını destekleyeceğiz.

Ursula von der Leyen, Avrupa Komisyonu Başkanı

Demokratik Dayanıklılık Merkezi, demokrasilerimizi güçlendirme konusundaki sarsılmaz taahhüdümüzün altını çiziyor. Proaktif ve kapsayıcı bir yaklaşım benimseyerek toplumun ve hükûmetin tüm sektörlerinde yeniliğe ve iş birliğine kucak açıyoruz. Birlikte, sadece demokratik ideallerimizi savunmuyoruz; onları gelecek nesiller için yeniden canlandırıyoruz.

Henna Virkkunen, Teknoloji Egemenliği, Güvenlik ve Demokrasiden Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı

Günümüzde savaşlar sadece tanklar ve insansız hava araçlarıyla değil, yalanlar ve algoritmalarla da yürütülüyor. Avrupa demokrasileri, Rusya ve Çin dâhil olmak üzere dış müdahalenin başlıca hedefleridir. Artık dezenformasyondan değil, Avrupa vatandaşlarını şaşırtmaya ve kullandığımız oyları şekillendirmeye çalışan devlet destekli operasyonlardan bahsediyoruz. Bir aday ülke AB üyeliğine ne kadar yaklaşırsa hedef olma olasılığı o kadar artıyor. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Servisi’nin uzmanlığı ve desteğiyle yeni Demokratik Dayanıklılık Merkezimiz ülkelerin durum farkındalığını artırmalarına ve Avrupa’nın demokratik alanını korumalarına yardımcı olacak.

Kaja Kallas, Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi/Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı

Birliğimizde muazzam bir güç ve bilgelik var. Avrupa Demokratik Dayanıklılık Merkezi, bu bireysel güçleri kolektif bir dayanıklılığa dönüştürüyor. Demokrasilerimizi korumak ve değerlerimize ve temel haklarımıza, özellikle de oy kullanma özgürlüğü ve ifade özgürlüğüne dayanan bir gelecek şekillendirmek için hükûmetleri ve toplumları bir araya getirerek bağlantıları kurmamıza yardımcı oluyor.

Michael McGrath, Demokrasi, Adalet, Hukukun Üstünlüğü ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Komisyon Üyesi