Schengen’in tüm AB vatandaşları için 40 yıllık derin faydalarına ilişkin Dördüncü Schengen Durumu Raporu

Komisyon, geçtiğimiz yıldaki gelişmeleri gözden geçiren ve önümüzdeki yıl için öncelikleri belirleyen dördüncü Schengen Durumu raporunu bugün yayınlamaktadır. 

Kuruluşundan bu yana geçen 40 yıl, Schengen bölgesinin AB ve vatandaşlarına derin faydalar sağladığını göstermektedir. AB’nin iç pazarının bel kemiği olan ve yaklaşık 450 milyon insanın hayatını kolaylaştıran Schengen, geçtiğimiz yıl bir kez daha dünyanın en çok ziyaret edilen destinasyonu olmuş ve yarım milyardan fazla ziyaretçiyi ağırlamıştır. Bu sayede Birlik genelinde ekonomik büyüme sağlanmıştır. 

Schengen zaman içerisinde üye devletlerin, AB’nin desteğiyle dış sınırları, güvenliği ve göçü hem koordineli hem de etkin bir şekilde yönettiği sağlam ve kapsamlı bir sisteme dönüşmüştür.  

Bugün benimsenen rapor, Schengen bölgesinin işleyişini gözden geçirmektedir ve Komisyon’un, Schengen Anlaşması’nın imzalanmasından bu yana 40. yılını kutlayacak olan Haziran Schengen Konseyi’nden önceki katkısını teşkil etmektedir. 

Schengen Durumu 

2025 Schengen Durumu, 2024-2025’in son döngüsü sırasında Schengen bölgesindeki başarılar, zorluklar ve gelişmeler hakkında raporlar sunmaktadır. Schengen bölgesine Bulgaristan ve Romanya’nın tam katılımı AB ekonomisini önemli ölçüde güçlendirmekte olup Üye Devletlerin, Schengen kapsamında iş birliğini daha da geliştirmek için tam anlamıyla çaba sarf ettiğinin kanıtıdır.

Ayrıca tüm aday ülkelerin, AB’ye kabul edildiklerinde tam olarak işleyen ulusal Schengen yönetim sistemlerine sahip olması gerektiği için Schengen gereklilikleri AB genişleme sürecinin önemli bir yönü hâline gelmiştir. Yoğunlaştırılmış AB çabaları ise Schengen’in dış sınırlarındaki düzensiz geçişlerde düşüşü sağlamıştır (tespit edilen yaklaşık rakam 240.000 olup 2021’den bu yana en düşük seviyedir).

Rapor, Schengen kurallarının iyi uygulandığını ve aşağıdaki alanlarda daha fazla çalışmanın devam edeceğini göstermektedir:    

• Siyasi ve operasyonel yönetişimi daha da güçlendirmek. İç sınırları olmayan bir alanı paylaşmak güvene dayalıdır. Bu, kararlaştırılan kuralların etkin bir şekilde uygulanmasını ve ortak araçların bilgi, kaynak ve altyapı kullanımını gerektirmektedir. Komisyon, yıllık Schengen Puan Tablosu aracılığıyla ilerlemeyi takip etmeye ve Schengen değerlendirme ve izleme mekanizmasını daha da sağlamlaştırmaya devam edecektir. Bu hem Schengen ülkelerinde hem de AB üyeliğine aday ülkelerdeki sistemleri kapsamaktadır.
• Güvenlik risklerini önlemek için dijitalleşme çerçevesinin uygulanmasını hızlandırmak. Bu, Giriş/Çıkış Sistemi ve Avrupa Seyahat Bilgi ve Yetkilendirme Sistemi’nin (ETIAS) piyasaya sürülmesinde kilit role sahiptir. Gelecekte en gelişmiş Avrupa çözümlerini kullanarak Schengen bölgesini korumak için araştırma ve inovasyona sürekli yatırım yapılması şarttır.
• Ortak bir istihbarat görünümü, ortak operasyonel eylemler ve iç sınır bölgeleri dâhil olmak üzere kolluk kuvvetleri arasında daha güçlü iş birliği ile gelişen güvenlik ortamına uyum sağlanması. ProtectEU - Avrupa İç Güvenlik Stratejisi’nde açıklandığı gibi Komisyon, Schengen Bölgesi’ndeki operasyonel kolluk kuvvetleri iş birliğinin geleceği hakkında bir Yüksek Düzeyli Grup oluşturmak için çalışacaktır.
• Komşumuz olan ve ötesindeki ortak ülkelerle ilişkileri derinleştirerek sınırlarımızın çok ötesinde hazırlıklı olmak. Europol ve Üye Devletler, kilit üçüncü ülkelerden gelen bilgilerin iletilmesini ve işlenmesini geliştirmek için son yıllarda çalışmalarını hızlandırmıştır. Öte yandan Frontex, aday ülkelere desteğini güçlendirmektedir.  
• AB’de kalmak için yasal hakkı olmayanların iadesi için etkili önlemler. 2024’te Schengen bölgesinde kalma hakkı olmayan üçüncü ülke vatandaşlarının ülkeye iadelerinde yaklaşık %12’lik bir artış olmuştur, ancak genel iade oranının daha da artırılması gerekmektedir. Komisyon, Üye Devletleri desteklemek amacıyla, geçen yıl daha hızlı ve daha verimli getiriler için en iyi uygulamaları belirleyen bir Schengen değerlendirmesi gerçekleştirmiştir.
• Schengen bölgesinde eşgüdümlü hareket: Kolluk kuvvetleri arasındaki hızlı ve etkili bilgi alışverişi, suçu önlemede ve mücadelede en güçlü araçlardan biri olmaya devam etmektedir. AB hâlihazırda EUROSUR ve Schengen Bilgi Sistemi gibi durumsal farkındalık ve risk analizi için güçlü araçlara sahiptir. Schengen Koordinatörü ve Komisyon, sınır ötesi operasyonel kolluk kuvvetleri konusunda etkili bir iş birliği için Üye Devletleri desteklemeye devam edecektir.

Sonraki adımlar

Schengen gelişmeye, yeni gerçeklere uyum sağlamaya ve değişen jeopolitik görünüme yanıt vermeye devam edecektir. Komisyon, önümüzdeki zorluklara hazır bir serbest hareket alanı oluşturarak Schengen’in tüm potansiyelini ortaya çıkarmak için Üye Devletlerle birlikte çalışacaktır. Devam eden zorlukları ele almak için 2025-2026 Schengen yönetişim döngüsü, politika eşgüdümünü ve polis ile iş birliğine yönelik yapılandırılmış ve tutarlı bir yaklaşımı geliştirmek için yönetişim çerçevesini sağlamlaştırmanın yanı sıra güvenliği artırmak için prosedürlerin ve sistemlerin dijitalleşmesini hızlandırmaya odaklanacaktır. 

Komisyon, Schengen Konseyi’ni Haziran ayında 2025 Schengen Devleti raporunu tartışmaya ve 2025-2026 Schengen döngüsünün önceliklerini benimsemeye davet etmektedir.  

Genel bilgiler

Komisyon, Schengen Konseyi’nin, Schengen döngüsünün ve yeni Schengen değerlendirme çerçevesinin kurulduğu 2022 yılından bu yana her yıl Schengen Durumu değerlendirmesi yapmaktadır. Bu uygulama, Komisyon’un Schengen bölgesinin ortak yönetimini güçlendirme ve bölgendeki zorluklarına yapısal, eşgüdümlü ve ortak bir yanıt sağlama girişiminin devamlılığını işaret etmektedir. 

Daha fazla bilgi için

Schengen Durum Raporu 

ProtectEU — Avrupa İç Güvenlik Stratejisi

Alıntı(lar)

Schengen 40. yılına girerken AB’nin gerçek gücünün iş birliği yapma, birlik olma ve tek başına olduğundan daha fazlasını başarma yeteneğinde yattığını güçlü bir şekilde hatırlatmaktadır. Schengen, Avrupa iş birliğinin sunabileceği en büyük ifadelerden biri olup dünya çapında birçok kişinin gıpta ettiği bir başarıdır. Avrupa’nın geleceği, özünde Schengen iş birliğini en üst düzeye çıkarma, ekonomik büyümeyi sağlama, güvenliği temin etme ve Birliğimizi tanımlayan ortak özgürlükleri koruma yeteneğimizle bağlantılıdır.

Henna Virkkunen, Teknoloji Egemenliği, Güvenlik ve Demokrasiden Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı

Bundan kırk yıl önce Avrupa toplumunu birbirine yakınlaştırmak için bir vizyon doğmuştur. Bugün Schengen, Avrupa’nın özgür, birleşmiş, müreffeh ve güvenli bir kıtaya olan bağlılığının canlı bir kanıtıdır. Dünyanın en büyük ve en popüler serbest dolaşım alanı olarak Schengen’i daha da geliştirmek, güçlendirmek ve modernize etmek için çabalarımızı artırmalıyız. Bu, Üye Devletlerin kolluk kuvvetleri arasındaki güvenlik iş birliğini geliştirmek, güvenlik risklerini önlemek ve iadelerin daha etkin olmasını sağlamak için Giriş-Çıkış sistemi gibi sınır yönetim sistemlerinin dijitalleşmesini hızlandırmak anlamına gelmektedir.

Magnus Brunner, İçişleri ve Göçten Sorumlu Komisyon Üyesi