Στο τέλος της διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα COP28 στο Ντουμπάι, οι διαπραγματευτές της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατόρθωσαν, μαζί με εταίρους από ολόκληρο τον κόσμο, να διατηρήσουν ζωντανή τη δυνατότητα υλοποίησης της δέσμευσης της συμφωνίας του Παρισιού για περιορισμό της αύξησης της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας στον 1,5 βαθμό πάνω από την προβιομηχανική εποχή. Με ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα της ενέργειας κατά τις συνομιλίες, τα μέρη συμφώνησαν να επιταχύνουν τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα αυτή τη δεκαετία, να αναλάβουν δράση για τη μείωση των εκπομπών κατά 43 % έως το 2030, και να θέσουν τον κόσμο σε πορεία προς την επίτευξη καθαρών μηδενικών εκπομπών έως το 2050, σύμφωνα με τα βέλτιστα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία.
Η COP28 ολοκληρώνει τον πρώτο παγκόσμιο απολογισμό στο πλαίσιο της συμφωνίας του Παρισιού. Οι στόχοι της παγκόσμιας δέσμευσης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση, τους οποίους προωθεί η Επιτροπή, έχουν ενσωματωθεί στο αποτέλεσμα του παγκόσμιου απολογισμού. Όλα τα μέρη έχουν δεσμευτεί να τριπλασιάσουν την παγκόσμια ικανότητα παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και να διπλασιάσουν τον ρυθμό βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης έως το 2030, γεγονός που δίνει ισχυρή ώθηση στη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα. Υπάρχει επίσης συμφωνία για την αντιμετώπιση των εκπομπών μεθανίου και άλλων εκπομπών εκτός του CO2 κατά την τρέχουσα δεκαετία, καθώς και για τη σταδιακή κατάργηση το συντομότερο δυνατόν των αναποτελεσματικών επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων που δεν αντιμετωπίζουν την ενεργειακή φτώχεια ή τη δίκαιη μετάβαση.
Στον παγκόσμιο απολογισμό αναγνωρίζεται ότι ο κόσμος δεν βρίσκεται επί του παρόντος σε καλό δρόμο για τη μείωση των εκπομπών κατά το αναγκαίο επίπεδο για τον περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας σε 1,5 βαθμό Κελσίου. Κατά συνέπεια, τα συμβαλλόμενα μέρη συμφώνησαν σε μια πορεία επαναφοράς, μεταξύ άλλων μέσω μιας διαδικασίας για την ευθυγράμμιση των εθνικών στόχων και μέτρων με τη συμφωνία του Παρισιού. Τα μέρη θα πρέπει να υποβάλουν τις εθνικά καθορισμένες συνεισφορές τους (ΕΚΣ) για το 2035 έως τη διάσκεψη COP30, σε δυο χρόνια από τώρα, και αυτές θα πρέπει να ευθυγραμμιστούν με τα βέλτιστα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα και τα αποτελέσματα του παγκόσμιου απολογισμού.
Ο παγκόσμιος απολογισμός εξετάζει επίσης τα μέσα υλοποίησης της αναγκαίας μετάβασης. Έχουμε συμφωνήσει σχετικά με τα τελικά βήματα για τον καθορισμό του νέου συλλογικού ποσοτικού στόχου σχετικά με τη χρηματοδότηση για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής κατά τη διάσκεψη του επόμενου έτους. Το πλαίσιο του παγκόσμιου στόχου για την προσαρμογή αποτελεί σημαντικό βήμα και συνοδεύεται από πρωτοποριακές αποφάσεις σχετικά με τη χρηματοδότηση της προσαρμογής, αναγνωρίζοντας ότι η χρηματοδότηση για την προσαρμογή θα πρέπει να αυξηθεί σημαντικά πέραν του απαιτούμενου διπλασιασμού για το 2025. Το αποτέλεσμα προωθεί τη μεταρρύθμιση της διεθνούς χρηματοοικονομικής αρχιτεκτονικής, καθιστώντας την κατάλληλη για τον επιδιωκόμενο σκοπό, που είναι η αντιμετώπιση της κλιματικής έκτακτης ανάγκης. Συγκεκριμένα, η ΕΕ συνέβαλε σημαντικά στη συμφωνία και τη θέση σε λειτουργία ενός νέου ταμείου για την αντιμετώπιση των απωλειών και των ζημιών, με την ΕΕ και τα κράτη μέλη της να έχουν συνεισφέρει πάνω από 400 εκατ. ευρώ, πάνω από τα δύο τρίτα των αρχικών δεσμεύσεων χρηματοδότησης.
Βασικές εκδηλώσεις και ανακοινώσεις που έγιναν στην COP28
Τα τελικά αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων της COP28 προστίθενται στις πολλαπλές συμφωνίες που επιτεύχθηκαν τις τελευταίες δύο εβδομάδες, μεταξύ άλλων κατά την Παγκόσμια Διάσκεψη Κορυφής της Δράσης για το Κλίμα στην οποία συμμετείχε η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν. Στις 2 Δεκεμβρίου, η Πρόεδρος δρομολόγησε την Παγκόσμια Δέσμευση για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση από κοινού με την Προεδρία της COP28, με σκοπό τον τριπλασιασμό της δυναμικότητας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τον διπλασιασμό των μέτρων ενεργειακής απόδοσης έως το 2030, θέτοντας τα θεμέλια για την έκβαση των διαπραγματεύσεων επί του θέματος. Η πρόεδρος φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι η ΕΕ θα επενδύσει 2,3 δισ. ευρώ από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για τη στήριξη της ενεργειακής μετάβασης στην ευρωπαϊκή γειτονία και σε ολόκληρο τον κόσμο, κατά την επόμενη διετία.
Η Πρόεδρος ανακοίνωσε επίσης χρηματοδοτική στήριξη ύψους 175 εκατ. ευρώ από την ΕΕ και τα κράτη μέλη της για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου. Στο Ντουμπάι συμμετείχε στην εναρκτήρια εκδήλωση της πρωτοβουλίας «Coal Transition Accelerator» και στην έναρξη της λέσχης για το κλίμα. Ενέκρινε επίσης το σχέδιο κινητοποίησης πόρων του Βιετνάμ, το επόμενο βήμα για την υλοποίηση της εταιρικής σχέσης δίκαιης ενεργειακής μετάβασης.
Ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος κ. Μάρος Σέφτσοβιτς ανακοίνωσε τη στήριξη της Επιτροπής στις αρχές και τους στόχους της διακήρυξης του συνασπισμού για τις πολυεπίπεδες συμπράξεις υψηλών φιλοδοξιών (CHAMP) της COP28 κατά την πρώτη σύνοδο κορυφής για την τοπική δράση για το κλίμα. Ανακοίνωσε επίσης τα δύο πρώτα ευρωπαϊκά έργα που θα υποστηριχθούν από την εταιρική σχέση ΕΕ-Catalyst, καθώς και τη συνεισφορά της «Ομάδας Ευρώπη» ύψους 20 δισ. ευρώ στην πρωτοβουλία Αφρικής-ΕΕ για την πράσινη ενέργεια. Εξ ονόματος της ΕΕ, ενέκρινε τη δήλωση της COP28 για το κλίμα και την υγεία και υπέγραψε μνημόνιο συνεννόησης με την Ονδούρα για τη δημιουργία στρατηγικής δασικής εταιρικής σχέσης για την αποκατάσταση 1,3 εκατ. εκταρίων δασών.
Ο επίτροπος κ. Σινκέβιτσιους υπέγραψε κοινή δήλωση με την Αίγυπτο σχετικά με μια βιώσιμη εταιρική σχέση στον τομέα των υδάτων, ενώ ο επίτροπος κ. Λέναρτσιτς ενέκρινε τη διακήρυξη της COP28 για το κλίμα, την αρωγή, την ανάκαμψη και την ειρήνη εξ ονόματος της ΕΕ. Κατά τη διάρκεια της COP28, η ΕΕ δρομολόγησε επίσης την πρωτοβουλία της «Ομάδας Ευρώπη» για τις αλυσίδες αξίας χωρίς αποψίλωση. Η Επιτροπή ανέλαβε επίσης να δεσμεύσει 1 εκατ. ευρώ στην πρόσφατη εταιρική σχέση για τη Γαλάζια Μεσόγειο.
Η Επιτροπή φιλοξένησε σχεδόν 100 παράλληλες εκδηλώσεις στο περίπτερο της ΕΕ στο Ντουμπάι, αλλά και διαδικτυακά, για ευρύ φάσμα θεμάτων, όπως η προστασία της βιοποικιλότητας και η αποκατάσταση της φύσης, η ενεργειακή ασφάλεια και η πράσινη μετάβαση, οι καθαρές μεταφορές, οι αγορές άνθρακα, η βιώσιμη χρηματοδότηση, η επισιτιστική ασφάλεια και η ασφάλεια των υδάτων, καθώς και η έρευνα και η καινοτομία. Σε αυτές περιλαμβάνονταν ο διάλογος μεταξύ του επιτρόπου κ. Χούκστρα και εκπροσώπων της νεολαίας από όλο τον κόσμο, η διοργάνωση από την πρόεδρο κ. φον ντερ Λάιεν εκδήλωσης υψηλού επιπέδου για τις αγορές άνθρακα με το ΔΝΤ, τον ΠΟΕ και την Παγκόσμια Τράπεζα, και δύο Ημέρες Ενέργειας της ΕΕ με την επίτροπο κα. Σίμσον.
Ιστορικό
Στο πλαίσιο της συμφωνίας του Παρισιού του 2015, 194 χώρες συμφώνησαν να υποβάλουν εθνικά καθορισμένες συνεισφορές (ΕΚΣ), οι οποίες αντιπροσωπεύουν τους ατομικούς στόχους μείωσης των εκπομπών τους. Συνολικά, οι ΕΚΣ αναμένεται να συμβάλουν στον στόχο της διατήρησης της μέσης αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη κάτω από τους 2 °C και όσο το δυνατόν πλησιέστερα στους 1,5 °C έως το τέλος του αιώνα. Οι εκθέσεις της Διακυβερνητικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) εξακολουθούν να προειδοποιούν ότι ο πλανήτης αναμένεται να φθάσει μια μέση τιμή αύξησης της θερμοκρασίας της τάξεως του 1,5 °C ήδη εντός των επόμενων δύο δεκαετιών και ότι μόνο με όσο το δυνατόν πιο δραστικές μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου ήδη από σήμερα μπορεί να αποφευχθεί μια περιβαλλοντική καταστροφή. Αυτό το επίπεδο αύξησης της θερμοκρασίας θα είχε εξαιρετικά επιβλαβείς επιπτώσεις, που θα συνιστούσαν υπαρξιακή απειλή.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση κατέχει ηγετική θέση παγκοσμίως στον τομέα της δράσης για το κλίμα, έχοντας ήδη μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 32,5 % από το 1990, αναπτύσσοντας παράλληλα την οικονομία της κατά περισσότερο από 60 %. Με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η οποία παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2019, η ΕΕ αύξησε περαιτέρω την κλιματική φιλοδοξία της, δεσμευόμενη να επιτύχει κλιματική ουδετερότητα έως το 2050. Ο στόχος αυτός κατέστη νομικά δεσμευτικός με τη θέσπιση και την έναρξη ισχύος του ευρωπαϊκού νόμου για το κλίμα, τον Ιούλιο του 2021. Ο νόμος για το κλίμα θέτει επίσης έναν ενδιάμεσο στόχο για τη μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55 % έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. Αυτός ο στόχος για το 2030 ανακοινώθηκε στην UNFCCC τον Δεκέμβριο του 2020 ως η ΕΚΣ της ΕΕ στο πλαίσιο της συμφωνίας του Παρισιού.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε το 2021 μια δέσμη προτάσεων για να καταστούν οι πολιτικές της για το κλίμα, την ενέργεια, τη χρήση της γης, τις μεταφορές και τη φορολογία κατάλληλες για τη μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55 % έως το 2030. Δεδομένου ότι οι περισσότερες από αυτές τις προτάσεις έχουν πλέον εγκριθεί πλήρως, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της έχουν στρέψει το ενδιαφέρον τους στην εφαρμογή αυτών των πολιτικών ώστε να προωθηθεί η πράσινη μετάβαση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση υπέβαλε επικαιροποίηση της ΕΚΣ της στις 16 Οκτωβρίου, προκειμένου να καταδείξει ότι βρίσκεται σε πορεία υπέρβασης της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 55 % έως το 2030 σε σχέση με τα επίπεδα του 1990. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, η πλήρης εφαρμογή της δέσμης προσαρμογής στον στόχο του 55 % («Fit for 55») θα οδηγήσει σε μείωση κατά 57 %. Ο επόμενος γύρος εθνικά καθορισμένων συνεισφορών θα πρέπει να υποβληθεί έως το 2025, για τη μείωση των εκπομπών μετά το 2030.
Η χρηματοδότηση για το κλίμα είναι ζωτικής σημασίας για τη στήριξη των ευάλωτων κοινοτήτων ώστε αυτές να προστατευτούν από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και να στηρίξουν τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη. Οι ανεπτυγμένες χώρες έχουν δεσμευτεί να κινητοποιούν συνολικά 100 δισ. δολάρια διεθνούς χρηματοδότησης για το κλίμα κάθε χρόνο από το 2020 έως το 2025, προκειμένου να βοηθήσουν τις πλέον ευάλωτες χώρες και ιδίως τα μικρά νησιωτικά κράτη στις προσπάθειές τους για μετριασμό και προσαρμογή. Η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος χρηματοδότης με σταθερά αυξανόμενη συνεισφορά μέχρι το ένα τρίτο του στόχου περίπου.
Για περισσότερες πληροφορίες
Δήλωση της προέδρου κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σχετικά με την έκβαση της COP28
Εισαγωγικές παρατηρήσεις του επιτρόπου κ. Χούκστρα στην τελευταία σύνοδο της ολομέλειας της COP28
Πρόγραμμα παράλληλων εκδηλώσεων της ΕΕ στην COP28
Φυλλάδιο σχετικά με τη συνεισφορά της «Ομάδας Ευρώπη» στη χρηματοδότηση για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής
Λεπτομέρειες
- Ημερομηνία δημοσίευσης
- 13 Δεκεμβρίου 2023 (Τελευταία επικαιροποίηση την/στις: 13 Δεκεμβρίου 2023)
- Ημερομηνία δημοσίευσης
- Αντιπροσωπεία στην Κύπρο