AB, Rusya’ya karşı 21. yaptırım paketini kabul etti

Bugün Avrupa Komisyonu, AB Üye Devletleri tarafından Rusya’ya karşı 21. yaptırım paketinin kabul edilmesini memnuniyetle karşılıyor. Paket, Rusya’nın yasa dışı savaşını finanse etme ve Ukraynalı sivillerle sivil altyapıya saldırılar düzenlemeye yönelik yeteneğini daha da kısıtlıyor. Rusya’nın ekonomisi keskin bir şekilde yavaşlıyor ve AB yaptırımları Rusya’yı küresel finansal sistemden etkili bir şekilde uzaklaştırıyor. Savaşın başlamasından bu yana egemen servet fonundaki likit varlıklarının üçte ikisinden fazlasının tükenmesiyle Rusya’nın bütçesi üzerindeki baskı artıyor.

Önlemler; enerji, kripto dâhil finansal hizmetler, ticaret ve Rus askerî-endüstriyel kompleks gibi en büyük etkiye sahip sektörlere odaklanıyor. Buna ek olarak Üye Devletler, gereken uygulama önlemlerinin ve ilgili Konsey kararının kabul edilmesinin ardından Rus savaşçıların Avrupa Birliği’ne girmesini yasaklamanın önünü açan bir anlaşmaya vardı.

21. paket aşağıdaki temel unsurları kapsıyor:

ENERJİ ÖNLEMLERİ

• Petrol fiyat sınırı ayarlamaları: AB, 18. yaptırım paketinde kararlaştırılan fiyat sınırının kabulünü Temmuz 2027’ye kadar bir yıl boyunca askıya alma kararı aldı. Bu sayede, Rusya’nın Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasından faydalanmamasını sağlamak için Rus ham petrol ihracatı üzerindeki güçlü aşağı yönlü baskı sürdürülecek. İstisnai piyasa gelişmeleri durumunda fiyat sınırını daha önce gözden geçirme ihtimali de söz konusu olacak.
• Liman altyapısı yasağı: AB, Rusya’nın askerî ve ekonomik savaş makinesini destekleyen kritik altyapıyı hedeflemeye devam ediyor. İlk olarak işlem yasağı kapsamında bir dizi Rus limanı ve havaalanı belirlendi. Buna ek olarak Rus petrolünü işleyen rafinerileri kapsayacak şekilde yasak genişletildi ve Kulevi adlı bir rafineri listeye alındı. Bu liste altı aylık gecikmeyle yürürlüğe girecek ve rafineriye Rus ham petrolünden uzaklaşması için zaman tanınacak. Komisyon tarafından yapılan bir değerlendirmenin ardından Konsey, rafineriyi listede tutmanın hâlâ gerekli olup olmadığına karar verecek.
• Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankerlerinin yeniden satışı: Paket, üçüncü ülkelere LNG tanker satışları için bildirim yükümlülüğü getiriyor. Üç ay içinde yapılacak Komisyon değerlendirmesinin ardından Konsey’in Rusya’ya tanker satışlarına tam bir yasak getirilip getirilmeyeceğine karar vermesi gerekecek.
• Üçüncü ülkelere LNG transferleri ve transferlerle bağlantılı alımlar: Hukuki kesinliği sağlamak amacıyla bir yıl süreyle geçici bir muafiyet getirildi. Bu süre yenilenebilecek. Muafiyet kapsamında sıkı raporlama ve hacim gereksinimleri uygulanıyor.  LNG terminal hizmetleri yasağı: Paket, 20. yaptırım paketinde getirilen LNG terminal hizmetleri yasağının sadece Rus ve AB operatörlerini değil, aynı zamanda Rus olmayan fakat Rus şirketleri tarafından kontrol edilen üçüncü ülke operatörlerini de kapsadığına açıklık getiriyor.
• Gölge filo: Hâlihazırda liman erişimi ve hizmet alma yasağına tabi olan 632 gemiye ek olarak 41 gemi daha yaptırıma tabi tutuldu. Gemi listeleme kriterleri, ilk kez bu gemilere hizmet veren gemileri de hedef alacak şekilde genişletildi. Hâlihazırda belirlenmiş tankerlere düzenli olarak yakıt ikmali yapan beş bunker gemisi de belirlendi.
• Petrol tüccarları: Paket, AB yaptırımlarını ihlal eden Rus petrol ticaretinde aracı olarak oynadıkları rol nedeniyle işlem yasağına tabi petrol ticareti yapan şirketlerin listesini genişletiyor.

FİNANSAL ÖNLEMLER

Bugün AB, özellikle yeni finansal ve kripto kısıtlamalarıyla AB yaptırım çerçevesini önemli ölçüde güçlendiriyor:

• Bankacılık: Paket, hem üçüncü ülke bankalarının listesini hem de işlem yasağına tabi Rus bankalarının listesini genişletiyor. Artık toplam 100’den fazla Rus bankası bu yasaklara tabi olacak. Bu önlem, finansal mesajlaşma hizmetlerinin kullanımının yasaklanmasını da içerdiği için düzenli listelemelerin ötesine geçiyor ve Rusya’nın yasa dışı savaşını desteklemek için para hareketlerine önemli bir darbe vuruyor.
• Kripto hizmetleri: Paket, kripto varlık hizmetleri için özel bir üçüncü ülke yasağı oluşturuyor . Bu yasak, yaptırımların atlatılmasını kolaylaştıran kripto platformlarına ev sahipliği yapan üçüncü ülkeler için caydırıcı olacak.
• Kripto platformları: Paket, ek üçüncü ülke kripto platformlarına ve kripto bağlantılı firmalara işlem yasağı getiriyor.
• Kripto hizmetleri şirketlerinin yönetim kurullarındaki Rus vatandaşları: Paket, Rus vatandaşlarının kripto varlık hizmetleri sunan herhangi bir şirkete sahip olma, bunları kontrol etme veya yönetim kurullarında görev alma yasağını genişletiyor.

VİZE KISITLAMALARI

• Paket, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı saldırganlık savaşına katılan Rus silahlı kuvvetleri ve diğer vekil grupların savaşçıları ve eski savaşçıları için kapsamlı bir vize yasağının temelini oluşturuyor. Ayrıca Üye Devletlerin bu tehditle mücadele konusundaki siyasi ve yasal taahhüdünü teyit ediyor. Gerekli uygulama önlemleri alındıktan sonra yasağın ne zaman yürürlüğe gireceğine Konsey karar verecek. Komisyon, vize yasağının uygulanmasına yönelik hazırlıkları üç ay içinde yeniden değerlendirecek.

AB OPERATÖRLERİNE YASAL KORUMA

• Yeni paket, AB yaptırımlarına misilleme olarak kullanılan kötü niyetli davalara karşı AB'deki işletmelerin hukuki olarak korunmasına yönelik önemli tedbirler getiriyor. Önlemler arasında AB şirketlerinin uğradıkları zararların tazmini için Rus olmayan sözleşme taraflarına AB'de dava açabilmeleri de yer alıyor. AB mahkemeleri, hukuka aykırı Rus mahkeme kararlarının AB dışındaki ülkelerde icra edilmesini engellemek amacıyla ihtiyati tedbir kararı verebilecek. Bu düzenleme, Üye Devletlerin yaptırımlarla bağlantılı Rusya kaynaklı kararları tanımamasını veya yürürlüğe koymamasını gerektiriyor.

TİCARİ ÖNLEMLER

Paket, Rusya’nın askeri-endüstriyel kompleksini daha da bozmak ve zayıflatmak için ihracat ve ithalat kısıtlamaları ve yasaklarını genişletiyor. Bunlar aşağıdakileri kapsıyor:

• Yeni ihracat yasakları ve kısıtlamaları: Paket, savaş alanındaki çabaları daha da bozacak ve Rusya’nın askerî-endüstriyel kompleksini zayıflatacak unsurları ve teknolojileri içeriyor. Bu kısıtlamalar, Rusya’nın havacılık sektöründe ve drone üretiminde kullanılan bazı metal tozları ve alaşımların yanı sıra ilgili teknolojilerdeki kısıtlamaları (ör. sinyal bozucu ekipman) içeriyor.
• Yeni ithalat yasakları: Paket, metal cevheri ithalatı alanında gerçekleştirilen çeşitlendirme süreçlerini güvence altına alma işlemleri dâhil olmak üzere bazı malların yasaklanmasını içeriyor (işgal öncesi 285 milyon Euro olan AB ithalatı 2025’te 60 milyon Euro seviyesine geriledi).

YAPTIRIMLARI AŞMAYA KARŞI ÖNLEMLER

• Bu paketle, Rusya’nın askerî-endüstriyel kompleksinin bir parçası olan veya destekleyen ya da AB yaptırımlarının atlatılmasını sağlayan tüzel kişiler listesine 51 tüzel kişi daha ekleniyor. Bunlar arasında Rusya’da kurulmuş 24 tüzel kişi ve üçüncü ülkelerde kurulmuş 27 tüzel kişi (4’ü Hong Kong’da olmak üzere Çin’de 14, Türkiye’de 4, Kırgızistan’da 3, Hindistan’da 2, Kazakistan’da 2 ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde 2) yer alıyor.

LİSTELER

Bugünkü paket, listeye 48 gerçek kişi ve 170 tüzel kişi dâhil olmak üzere 218 ekleme içeriyor ve savaşın başlamasından bu yana en yüksek sayıya ulaşıyor.

Bu gerçek ve tüzel kişiler, fonları ve ekonomik kaynakları kullanılabilir hâle getirmek amacıyla varlık dondurma işlemleri ve yasakların yanı sıra (bireyler için) seyahat yasaklarına da maruz kalıyorlar. Bu listeler, Rusya’nın bankacılık sektörüne ve Rusya ekonomisinin itici gücü olarak hizmet eden kriptoya karşı eylemi önemli ölçüde genişleten çeşitli alanları kapsıyor. Listeler, Rusya’nın özellikle uzun menzilli insansız hava araçlarıyla vurma kapasitesini kısıtlamayı ve petrol, altın ve elmas sektörlerini hedeflemeye devam ederek Rusya’nın gelir üretimi üzerindeki baskıyı sürdürmeyi amaçlıyor.

• Finans sektörü ve kripto: AB, 94 banka ve önemli finans kuruluşunun yanı sıra Rusya’nın bankacılık kuruluşundan önemli bir figürü listeye aldı. Afrika’ya yeni bağlantılar dâhil olmak üzere sınır ötesi A7 ağıyla ilgili 4 isim de AB tarafından eklendi.
• Rus Askerî-Endüstriyel Kompleksi (RMIC): RMIC’yi hedef alan 56 listeden 37’si doğrudan uzun menzilli drone üretimi ve tedarik zinciriyle bağlantılıdır.
• Rusya’nın gölge filosunu destekleyenler: Rusya’nın büyük petrol şirketleri adına faaliyet gösteren şirketler ve ilk kez gölge filoya destek sağlayan bir mürettebat ajansı dâhil olmak üzere gölge filo ekosisteminde aktif olan 8 tüzel kişi ve 1 gerçek kişi belirlendi.
• Enerji sektörü:  AB; Rusya’da 3 rafineri, Belarus’ta büyük bir petrol rafinerisi ve Rusya’da Belarus petrol ürünlerini satmak için kurulmuş bir şirket dâhil olmak üzere petrol sektöründe faaliyet gösteren 18 tüzel kişi ve 1 gerçek kişiyi belirledi.
• Altın ve elmas sektörleri: Rusya için diğer gelir yaratma araçlarını hedeflemek amacıyla altın sektöründeki 7 büyük aktör, önde gelen bir elmas şirketi ve madencilik/metalürji sektörlerinde faaliyet gösteren birkaç kuruluş belirlendi.
• Kritik altyapı: AB, önemli bir sınır ötesi enerji tedarikçisini ve Rus Demir Yolları’nın önemli bir figürünü belirleyerek Rusya’nın kritik altyapısı üzerinde baskı uyguluyor.
• Rusya’nın savaş propagandası makinesi: Rusya’nın savaş propagandasını yayan ve Ukrayna’ya yönelik manipülatif savaş söylemine katkıda bulunan 8 gerçek kişi belirlendi.
• Savaş suçları için sorumluluk: Korkunç suçlardan sorumlu kişileri hedef almak amacıyla savaş esirleri dâhil olmak üzere Ukrayna askerî personeline işkence, infaz ve naaşlarına saygısızlık eylemleri gerçekleştiren bir Tümgeneral ve savaş suçlusu belirlendi.

Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü, egemenliğini ve bağımsızlığını baltalayan veya tehdit eden eylemlerle ilgili bireysel listelerin sayısı bu eklemelerle birlikte hâlihazırda 3000’e yaklaştı.

BELARUS

Paket, önceki uygulamaya istinaden Belarus yaptırım rejimindeki AB operatörlerini korumayı amaçlayan ticaretle ilgili hükümleri ve belirli önlemleri yansıtıyor. Belarus vatandaşlarının kripto varlık hizmetleri sunan herhangi bir şirkete sahip olma, bunları kontrol etme veya yönetim kurullarında görev alma yasağını genişletiyor.

Ayrıca Belarus’un veya Rusya’nın savunma ve güvenlik sektörünün bir parçası olan veya destekleyen kuruluşlar listesine 4 Belaruslu tüzel kişiyi de ekliyor.

GENEL BİLGİLER

AB ve Koalisyon ortakları, Ukrayna’nın işgaline yanıt olarak Rusya’ya karşı etkileyici bir yaptırım yelpazesi benimsedi ve Rusya’yı dünyanın en çok yaptırım uygulanan ülkesi hâline getirdi. Yaptırımların devam etmesi ve sürekli uygulanması işe yarıyor. Her yeni paket, AB’nin Rusya’ya savaş alanını terk etmesi ve müzakere masasına gelmesi için yaptığı baskıyı artırıyor.

Yaptırımlar Rusya’ya önemli ekonomik zararlar veriyor, ekonomisini askerî üretim odağıyla yeniden yapılandırmaya zorluyor ve esasen jeoekonomik manzarasını yeniden şekillendiriyor. Rusya’nın ekonomik kapasitesi bozuldu ve savaş çabalarını finanse etme yeteneği kısıtlandı. Bu yılın ilk çeyreğinde %0,2 daralan reel GSYİH’nin 2026’da %1,3, 2027’de ise %1,1 seviyesinde kalacağı öngörülüyor.

Enerji alanında uygulanan yaptırımlar, Rusya’nın mali gelirlerini önemli ölçüde azalttı. 2025 yılında enerji için AB’den Rusya’ya yapılan ödemeler 2021 seviyelerinin %85 altında kaldı. Finansal yaptırımlarımız da Kremlin’in işini zorlaştırıyor: Bankaların kârlılığı azalırken, giderek artan miktarda ihraç edilen Rus devlet tahvilleri ancak büyük Rus bankalarının bu tahvilleri satın almaya giderek daha fazla bel bağlamasıyla piyasada karşılık bulabiliyor. Ticaret alanında ise 2025 yılında AB’nin Rusya’ya ihracatı 2021’e göre %66, ithalatı ise %83 düştü. Yaptırımlar, Rusya’nın kilit teknoloji ve ürünleri tedariki daha zor, daha pahalı ve daha düşük kaliteli hâle getirdi.

Rus ekonomisi savaşın başlamasından bu yana en zayıf durumuna geldi. Orta Doğu’daki durum nedeniyle yükselen petrol fiyatlarından elde edilen beklenmedik kazançlar, Rus ekonomisinde giderek artan yapısal zayıflıkları telafi etmek için yeterli olmayacak.

Daha fazla bilgi için

Resmî Gazete

Yaptırımlar hakkında daha fazla bilgi

AB Yaptırımları Yardım Masası

Alıntı(lar)

Her yeni yaptırım turuyla Rusya’nın ekonomisi üzerindeki baskıyı ve yasa dışı savaşını sürdürme kapasitesi üzerindeki yükü artırıyoruz. 21. paketimiz, son dört yıldaki en yüksek sayıda listeyi içeriyor. Yüzden fazla banka ve kripto operatörüne, Rusya’daki 40’tan fazla gemiye, Rusya ve Belarus’taki çeşitli petrol rafinerilerine darbe indiriyoruz. Rusya’nın uzun menzilli insansız hava araçlarının üretiminde kilit aktörler olarak yer alan 50’den fazla askerî-endüstriyel tüzel kişi dâhil edildi. Rusya ancak baskı altında olduğunda yasa dışı savaşını sona erdirmek ve sivilleri öldürmeyi durdurmak için müzakere edecek. Yaptırımlar bu baskıyı artırıyor.

Kaja Kallas, Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi/Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı

Avrupa Birliği, Rusya üzerindeki baskıyı artırmak için birleşmeye devam ediyor. Bu 21. yaptırım paketiyle, Rusya’nın yasa dışı savaşını finanse etme, boşlukları kapatma ve yaptırımları güçlendirme yeteneğini daha da kısıtlıyoruz. Rusya’yı anlamlı müzakerelere sokmaya ve Ukrayna için adil ve kalıcı bir barışın koşullarını yaratmaya yardımcı olmaya yönelik hedefimiz değişmedi.

Maria Luís Albuquerque, Finansal Hizmetler, Tasarruf ve Yatırım Birliği’nden Sorumlu Komisyon Üyesi