Yeni AB yaptırımları, Rusya’nın savaşa devam etmesinin maliyetini artırarak zaten gergin ve kırılgan olan ekonomisine daha fazla baskı yapıyor. Yaptırımlar, AB'nin Ukrayna’ya sürekli ve sarsılmaz desteğini açıkça gösteriyor.
Bu paket, Rusya’nın savaş alanı teknolojilerine erişimini daha da kısıtlamayı ve Rusya’nın gölge filosundan daha önce görülmemiş sayıda gemiyi hedef alarak Rus enerji ithalatından elde edilen gelirleri azaltmayı amaçlıyor. Paket kapsamında birey ve tüzel kişi listelerinin sayısı da artırılıyor. Ayrıca Japonya’nın enerji güvenliğini sağlamak için Sakhalin-2 projesinin hâlihazırda petrol tavan fiyatı uygulamasından muafiyet süresini uzatıyor.
17. paket aşağıdaki temel unsurları içeriyor:
YAPTIRIMLARI AŞMAYA KARŞI ÖNLEMLER
AB, petrol tankerlerinin gölge filosunun bir parçası olan veya Rusya’nın enerji gelirlerine katkıda bulunan 189 ek gemi listeledi ve toplam liste sayısını 342’ye çıkardı. Gemiler, Üye Devletler ve Avrupa Deniz Güvenliği Ajansı (EMSA) ile birlikte tanımlandı. Bu gemilere liman erişim yasağı getiriliyor ve hizmet sunmaları yasaklanıyor.
17. paket, gölge filo gemilerini hedef alan en büyük tek G7 yaptırım eylemini temsil ediyor.
İngiltere ve ABD gibi ortak ülkelerin çabalarıyla birlikte AB gemi listeleri, Rusya’nın petrol tavan fiyatından kaçınarak gelir elde etme kabiliyetini önemli ölçüde azaltıyor ve yaptırımlı gemilerin yerine yenilerini koymasını giderek zorlaştırıyor. Sonuç olarak bu gemiler artık her zamanki gibi iş yapamadığından petrol ihraç etmek Kremlin için daha karmaşık ve maliyetli hâle geldi. Petrol Tavan Fiyatı Koalisyonu’nun son verilerine göre taşınan hacimlerde ve Rus petrolünü taşıyan gemi sayısında düşüş görüldü. AB bu gemileri listelemeye başladığından beri Rus ham petrol teslimatları %76 oranında azaldı.
Bu pakette aynı zamanda Rusya’nın askerî sanayi kompleksine doğrudan veya dolaylı destek sağlayan veya yaptırımları aşan 31 yeni şirket eklendi. Rusya’da kurulmuş 18 şirket ve üçüncü ülkelerde kurulmuş 13 şirket (Türkiye’de 6, Vietnam’da 3, BAE’de 2, Sırbistan’da 1 ve Özbekistan’da 1) bunlar arasında yer alıyor.
EK LİSTELER
Bugünkü paket; Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü, egemenliğini ve bağımsızlığını baltalayan eylemlerden sorumlu 17 birey ve 58 tüzel kişi dâhil olmak üzere listeye 75 ek içeriyor. Bunlar, ekonomik kaynakları kullanılabilir hâle getirmek amacıyla varlık dondurma işlemleri ve yasakların yanı sıra (bireyler için) seyahat yasaklarına da maruz kalıyorlar. Yeni listeler çoğunlukla Rus askerî ve savunma sektörlerini etkiliyor. Yeni listeler, gölge filoları destekleyenlerle ilgili yeni kriterleri ve askerî endüstri için yeni kriterleri esas alıyor. Bu kriterlerin her ikisi de 16. pakette kabul edilmişti. Ayrıca gelir elde etmek açısından önemli bir Rus nakliye şirketi olan Joint Stock Company Volga Shipping de listelerde yer alıyor. Son olarak yeni listeler, kültürel mirasın yağmalanmasında yer alan aktörleri ve işgal altındaki bölgelerde aktif olan diğer kişileri de hedef alıyor.
TİCARİ ÖNLEMLER
Paket, Rusya’nın özellikle askerî kullanıma yönelik kilit teknolojilere erişimini kısıtlamak amacıyla aşağıdakiler gibi ihracat kısıtlamalarına tabi olan çift kullanımlı malzemeler ve ileri teknoloji malzemeler listesini daha da genişletiyor:
- enerji yüklü materyallerin kimyasal prekürsörleri. Bu kimyasal prekürsörlerin doğrudan veya dolaylı olarak Rus füzeleri için oksitleyici yakıt gibi kullanıldığına dair kanıtlar bulunduğundan sodyum klorat, potasyum klorat, alüminyum tozu, magnezyum tozu ve bor tozu gibi malzemeler bu pakete eklendi.
- yüksek hassasiyetli Bilgisayarlı Sayısal Denetim (CNC) makine takımlarının yedek parçaları ve bileşenleri. Makine takımlarına hâlihazırda uygulanan birçok yaptırım olsa da Rusya, askerî sisteme hizmet eden sanayi üssünü çekip çevirmek için bilyeli vidalar ve kodlayıcılar gibi yedek parçalara ihtiyaç duyuyor.
Bu hassas malzemelerin ihracatı kısıtlanarak transit yasağı gibi yaptırımları aşmaya karşı önlemler uygulandığında Rusya’nın bu kaynakları tedarik etmesi önemli ölçüde zorlaşacak.
“SAKHALIN MUAFİYETİ”
17. paket, Rusya’daki Sakhalin-2 Projesi'nden gelen ham petrolün, enerji güvenliği endişeleriyle Japonya’ya gemiyle taşınmasına izin veren petrol tavan fiyatı uygulamasından muafiyet süresini uzatıyor. Bu süre, 28 Haziran 2026’ya kadar bir yıl uzatılıyor.
Yaptırımlarımızın etkisi
AB yaptırımları, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı haksız askerî saldırganlığına AB tarafından gösterilen tepkinin merkezinde yer alıyor. Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşını finanse etme ve sürdürme yeteneğini baltalamak gibi net bir amaçları var. Ekonomik veriler, AB yaptırımlarının işe yaradığını açıkça gösteriyor.
Rusya artık kaynaklarını indirimli fiyatlarla satıyor ve ihtiyacı olanı alırken yüksek primler ödüyor; bu da ekonomisini net bir şekilde olumsuz etkiliyor. Rus ekonomisi tam kapasiteye yakın çalışıyor ve şu anda %10’un üzerinde olan yüksek ve yükselişteki enflasyonla mücadele ediyor. Bu oranın 2025’te, %4 olan hedefini fazlasıyla aşarak %9,3’e ulaşacağı tahmin ediliyor. Hükûmetin açığı hızla artıyor. Faiz oranları ise %21 seviyesine geldi. Rusya, bütçe açığını finanse etmek için Ulusal Varlık Fonu’ndan da önemli ölçüde yararlandı. Fonda tutulan likit varlıkların değeri bugün savaştan öncekine göre %65 düştü.
Ayrıca AB ve G7 enerji yaptırımlarının yanı sıra arzın çeşitlendirilmesine ve Rusya’dan ithalatların başka kaynaklarla değiştirilmesine yönelik REPowerEU politikası sayesinde Rusya'nın 2022’de 100 milyar Euro olan petrol ve gaz gelirleri 2024’te 22 milyar Euro’ya düştü. Bu, savaştan öncekine kıyasla neredeyse %80 azalma anlamına geliyor.
İhracat kısıtlamalarıyla Rusya ekonomisinin savaş çabaları için gerekli olan yedek parça, makine ve elektronik gibi çift kullanımlı malzemelere, kritik teknolojilere ve endüstriyel ürünlere erişimi kısıtlanıyor. Rusya savaştan önce AB ile ticaretten elde ettiği kazancın %60’ından fazlasını kaybetti.
AB, G7 ve benzer düşünen diğer ortaklarla yaptırımlar konusundaki güçlü uluslararası koordinasyonu sürdürüyor. AB Antlaşmalarının koruyucusu olarak AB Komisyonu, AB yaptırımlarının üye devletler tarafından uygulanmasını izliyor.
Rusya’nın sürekli olarak yaptırımlardan kurtulmanın yollarını araması bu tür önlemlerin etkili olduğunu açıkça kanıtlıyor, ancak aynı şekilde yaptırımları aşma girişimlerine karşı mücadelede sürekli çaba sarf edilmesi gerektiği anlamına da geliyor. AB Yaptırımları Özel Temsilcisi David O’Sullivan, yaptırımları aşma girişimlerine karşı üçüncü ülkelerle temaslarını sürdürüyor. Benzer görüşteki ortaklarla, işletmelerin özellikle özen göstermesi ve üçüncü ülkelerin Rusya’ya yeniden ihraç etmemesi gereken Ortak Yüksek Öncelikli yaptırıma tabi ürünlerin bir listesini oluşturduk. Ayrıca AB içinde ekonomik açıdan kritik yaptırım uygulanan ürünlerin bir listesini de hazırladık ve işletmeler ile üçüncü ülkelerin bu ürünlere özellikle dikkat etmesi gerektiğini belirttik.
Daha fazla bilgi için
Resmî Gazete bağlantısı (yasal metinler yakında yayımlanacaktır)
Yaptırımlar hakkında daha fazla bilgi
Alıntı(lar)
Rusya’ya yönelik bu yaptırımlar, savaşın başlangıcından bu yana hibrit, insan hakları ve kimyasal silahlarla ilgili yeni yaptırımlarla birlikte en kapsamlı yaptırımlardır. Bu 17. pakette, bir Rus petrol devi olan Surgutneftegas'ın yanı sıra Rusya'nın gölge filosunda yaklaşık 200 gemi bulunuyor. Putin barışla ilgileniyormuş gibi görümse de yeni yaptırımlar yolda. Rusya’nın eylemleri ve Rusya’yı destekleyenler ciddi sonuçlarla karşı karşıya kalacak. Rusya yasa dışı ve acımasız savaşta ne kadar uzun süre ısrarcı olursa bizim yanıtımız da o kadar sert olacaktır.
Kaja Kallas, Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi/Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı
Bugün kabul edilen 17. yaptırım paketi, Avrupa Birliği’nin Ukrayna’yı destekleme ve Rusya’yı saldırganlığından sorumlu tutma konusundaki sarsılmaz taahhüdünü bir kez daha teyit ediyor. Bu yeni önlemler sadece Rusya’nın savaş makinesi üzerindeki ekonomik ve teknolojik baskıyı arttırmakla kalmıyor, aynı zamanda yaptırımlardan kaçınmaya yönelik her türlü girişimin hızlı ve kararlı sonuçlarla karşı karşıya kalacağına dair güçlü bir mesaj veriyor. Bugünkü paket, petrol tankerlerinin gölge filosunun bir parçası olan veya Rusya’nın enerji gelirlerine katkıda bulunan gemi sayısını iki kattan fazla artırmaktadır. Yaptırımlar işe yarıyor: Rusya’nın ekonomisi baskı altında, kaynakları azalıyor ve bu yasa dışı savaşa devam etme becerisi giderek sürdürülemez hâle geliyor. AB, Ukrayna ile birlik oluyor ve Rusya’nın bu yaptırımları aşamamasını sağlama çabalarını desteklemeye devam ediyor. Baskı yapmaya ve bu savaşa müsamaha gösterenleri sorumlu tutmaya devam edeceğiz.
Maria Luís Albuquerque, Finansal Hizmetler, Tasarruf ve Yatırım Birliği’nden Sorumlu Komisyon Üyesi
Ayrıntılar
Yayın tarihi
20 Mayıs 2025
Yazar
Detaylar
- Yayın tarihi
- 20 Mayıs 2025
- Yazar
- Representation in Cyprus