Komisyon, mikroplastik kirliliğinin azaltılmasına yönelik geçici anlaşmayı memnuniyetle karşıladı

Komisyon, özellikle deniz yoluyla taşımacılık aşaması dâhil olmak üzere değer zinciri genelinde plastik peletlerden kaynaklanan mikroplastik kirliliğinin düzenlenmesine ve önlenmesine yönelik Komisyon teklifi hakkında Avrupa Parlamentosu ve Konsey arasında dün gece varılan geçici anlaşmayı memnuniyetle karşıladı. Yeni Yönetmelik sayesinde çevre korunurken Avrupa’daki sektörlerin sürdürülebilir bir şekilde çalışmaya ve genişlemeye devam etmesi sağlanacak.

Günümüzde bile birçok plastik pelet, elleçleme tesislerindeki günlük operasyonlar sırasında veya nakliye aşamasında kayboluyor, denizcilik operatörlerinin ve diğer operatörlerin yetersiz elleçleme faaliyetleri nedeniyle denizler dâhil olmak üzere çevreye karışıyor. Örneğin yakın zamanda İspanya’nın kuzeybatı kıyılarında ve Kuzey Denizi’nde gerçekleşen kazalarda bu durum söz konusuydu. Yeni kuralların plastik pelet kayıplarını %74’e kadar azaltarak ekosistemleri ve biyoçeşitliliği korumaya, insan sağlığı risklerini azaltmaya ve sektörün itibarını iyileştirmeye yardımcı olması bekleniyor. Bu da örneğin tarım, su ürünleri yetiştiriciliği ve turizm sektörlerindeki ekonomik aktörlere fayda sağlayacak.

Komisyon, küçük şirketlerin idari yükünü azaltmak amacıyla sertifikasyon yükümlülüklerinin yılda 1.500 tondan fazla plastik pelet elleçleyen şirketlerle sınırlandırılmasını başarıyla savundu. Bu eşiğin altındaki şirketler için yalnızca yeterlilik beyanı gerekecek. Buna ek olarak, küçük şirketler bu yeni yönetmeliğe uymalarını sağlayacak özel yardımlardan yararlanacak.

Mikroplastik kirliliğinin önlenmesine yönelik önlemler

Plastik peletler, tarım arazileri dâhil olmak üzere suyu ve toprağı kirletir, ekosistemlere ve biyoçeşitliliğe zarar verir. Deniz kaplumbağaları, deniz kuşları ve kabuklu deniz hayvanları gibi deniz ve kıyı canlıları tarafından yutulduklarında fiziksel zarara veya ölüme neden olabilirler.

Kalıcı ve hareketli olan mikroplastiklerin doğadan uzaklaştırılması son derece zor ve maliyetlidir. Uzak yerler dâhil olmak üzere dünya çapında ve insan vücudunda bulunurlar. Bunlara yüksek seviyede maruz kalınmasının insan sağlığı üzerindeki etkileri hakkında ciddi endişeler mevcuttur.

Sorumluluk çoğu zaman yerel topluluklara düşer. Bu nedenle ekonomik aktörler ve taşıyıcı firmalar kayıpları önlemek, kontrol altına almak ve temizlemek için en iyi elleçleme önlemlerini takip etmek zorunda kalacaktır. Bu önlemler en iyi endüstri uygulamalarına dayalıdır. Örneğin kullanılan ambalajın iyi kalitede olduğundan emin olmaları ve sıvı veya tane sızıntısı durumunda bu ambalajları kullanmayı bırakmaları gerekecektir. Dökülmeleri kontrol altına almak için dökülme tepsileri gibi toplama cihazları kullanmaları, temizlik gerektiğinde ise yeterli kapasiteye sahip elektrikli süpürgelerden faydalanmaları gerekecektir.

Daha küçük operatörleri desteklemek amacıyla pelet tedarik zincirinin önemli bir bölümünü oluşturan mikro ve küçük işletmeler için daha hafif gereksinimler uygulanacaktır.

Standardizasyon kuruluşları, ekonomik aktörlerin ve taşıyıcı firmaların kayıplarını izlemelerine ve veri açıklarını ele almalarına yardımcı olmak için uyumlu bir metodoloji geliştirecektir. Bu da hesap verebilirliği artıracak ve farklı uygulamaların çevre ve insan sağlığı üzerindeki etkisi konusunda farkındalık sağlayacaktır.

Sonraki adımlar

Yeni Yönetmeliğin yürürlüğe girebilmesi için önce Avrupa Parlamentosu ve Konsey tarafından resmî olarak kabul edilmesi gerekecek. Yönetmelik, AB Resmî Gazetesi’nde yayınlandıktan 20 gün sonra yürürlüğe girecek.

Genel bilgiler

Mikroplastik kirliliğini ele alma ihtiyacı; AB Plastik Stratejisi’nde, Döngüsel Ekonomi Eylem Planı’nda ve Sıfır Kirlilik Eylem Planı’nda tanımlanmıştır. Bu hedefe ulaşmanın üç yolu vardır: plastik ürünlerden kaynaklanan kirliliği azaltmak (mikroplastiklere dönüştükleri için); ürünlere kasıtlı olarak eklenen mikroplastiklerin kullanımını kısıtlamak;ve kasıtsız mikroplastik salınımlarını azaltmak.

Bugün varılan geçici anlaşma kapsamındaki kurallar, kasıtlı olarak eklenen mikroplastiklerle ilgili olarak 25 Eylül 2023’te kabul edilen kısıtlamalarla birlikte, AB’de mikroplastik kirliliğinin kaynağında ele alınması için özellikle tasarlanmış ilk önlemlerdir.

Bu önlemler, Sıfır Kirlilik Eylem Planı ile belirlendiği şekilde çevreye salınan mikroplastiklerin 2030 yılına kadar %30 azaltılması hedefine birlikte katkıda bulunmaktadır.

Daha fazla bilgi

Mikroplastiklerle ilgili web sayfası 

Mikroplastik kirliliğine karşı AB eylem broşürü

Plastik peletlerden kaynaklanan mikroplastik kirliliğin azaltılmasına yönelik önlemler hakkında basın açıklaması

AB Plastik Stratejisi

Sıfır Kirlilik Eylem Planı

Alıntı(lar)

Bugün varılan geçici anlaşma, daha temiz ve daha sağlıklı bir gezegene doğru atılmış önemli bir adım oldu. Tüm ekosistemler, pelet kayıplarını sınırlandırmak için bu yeni elleçleme önlemlerinden yararlanacak. Bu ekosistemlere bağımlı olan işletmeler daha iyi bir ortamda gelişebilecek. AB’yi pelet kayıplarını azaltma konusunda küresel bir lider ve gereksiz yükten kaçınan akıllı bir düzenleyici hâline getirecek akıllı bir çevre mevzuatı geliştirirken küçük şirketler için daha hafif gereksinimler koyduk.

Jessika Roswall, Çevre, Su Direnci ve Rekabetçi Döngüsel Ekonomiden Sorumlu Komisyon Üyesi