Η Επιτροπή ενισχύει τη χημική βιομηχανία της Ευρώπης

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σήμερα σχέδιο δράσης για τη χημική βιομηχανία το οποίο έχει ως στόχο να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και τον εκσυγχρονισμό του χημικού κλάδου της ΕΕ. Το σχέδιο δράσης δίνει απάντηση σε βασικές προκλήσεις, και συγκεκριμένα το υψηλό ενεργειακό κόστος, τον αθέμιτο παγκόσμιο ανταγωνισμό και τη χαμηλή ζήτηση, προωθώντας συνάμα τις επενδύσεις στην καινοτομία και τη βιωσιμότητα. Συνοδεύεται από δέσμη μέτρων απλούστευσης Omnibus για τα χημικά προϊόντα, την έκτη μέχρι στιγμής τέτοια δέσμη στην τρέχουσα θητεία της Επιτροπής, με σκοπό τον περαιτέρω εξορθολογισμό και την απλούστευση της βασικής νομοθεσίας της ΕΕ για τα χημικά προϊόντα, και από πρόταση για την ενίσχυση της διακυβέρνησης και της οικονομικής βιωσιμότητας του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων (ECHA).  

Στο σχέδιο δράσης προτείνονται τα ακόλουθα μέτρα: 

• Ανθεκτικότητα και ισότιμοι όροι ανταγωνισμού: Η Επιτροπή θα συγκροτήσει συμμαχία με τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη όσον αφορά τις κρίσιμες χημικές ουσίες ώστε να αποσοβηθεί ο κίνδυνος να κλείσουν χημικές παραγωγικές μονάδες. Η συμμαχία θα προσδιορίσει κρίσιμες εγκαταστάσεις παραγωγής που χρήζουν πολιτικής στήριξης και θα αντιμετωπίσει εμπορικά ζητήματα, όπως εξαρτήσεις και στρεβλώσεις της αλυσίδας εφοδιασμού. Επίσης, η Επιτροπή θα εφαρμόσει χωρίς καθυστέρηση μέτρα εμπορικής άμυνας για τη διασφάλιση του θεμιτού ανταγωνισμού, και παράλληλα θα επεκτείνει την παρακολούθηση των εισαγωγών χημικών προϊόντων στο πλαίσιο της υφιστάμενης ειδικής ομάδας για την επιτήρηση των εισαγωγών. Η συμμαχία θα ευθυγραμμίσει τις επενδυτικές προτεραιότητες, θα συντονίσει τα έργα της Ένωσης και των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των σημαντικών έργων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος (ΣΕΚΕΕ) και θα στηρίξει τις κρίσιμες εγκαταστάσεις παραγωγής της ΕΕ με σκοπό την τόνωση της καινοτομίας και της περιφερειακής ανάπτυξης.  
• Οικονομικά προσιτή ενέργεια και απανθρακοποίηση:  Η Επιτροπή θα εφαρμόσει με γοργούς ρυθμούς το σχέδιο δράσης για την οικονομικά προσιτή ενέργεια, ώστε να συμβάλει στη μείωση του υψηλού κόστους της ενέργειας και των πρώτων υλών. Έχει θεσπίσει σαφείς κανόνες για το υδρογόνο χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και θα επικαιροποιήσει το σύστημα των κρατικών ενισχύσεων, έτσι ώστε, έως το τέλος του έτους, να μειωθεί το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας για περισσότερους παραγωγούς χημικών προϊόντων. Το σχέδιο ενθαρρύνει επίσης τη χρήση καθαρών πηγών άνθρακα, όπως η δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα, η βιομάζα και τα απόβλητα, παράλληλα με τη στήριξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Σήμερα ξεκίνησε επίσης δημόσια διαβούλευση για τη βελτίωση της χημικής ανακύκλωσης.  
• Πρωτοπόρες αγορές και καινοτομία: Το σχέδιο δράσης αναδεικνύει φορολογικά κίνητρα και φορολογικά μέτρα για την τόνωση της ζήτησης καθαρών χημικών ουσιών. Η επικείμενη πράξη επιτάχυνσης της απανθρακοποίησης της βιομηχανίας θα καθορίσει το περιεχόμενο και τους κανόνες βιωσιμότητας της ΕΕ για τη στήριξη της ανάπτυξης της αγοράς και των επενδύσεων σε καθαρές τεχνολογίες. Η στρατηγική για τη βιοοικονομία και η πράξη για την κυκλική οικονομία θα ενισχύσουν την αποδοτική χρήση των πόρων και την ανακύκλωση των χημικών προϊόντων στην ΕΕ και θα στηρίξουν την αγορά εναλλακτικών λύσεων βιολογικής προέλευσης με ανακυκλωμένα υλικά αντί των εισροών που βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα. Η Επιτροπή θα δρομολογήσει επίσης ενωσιακούς κόμβους καινοτομίας και υποκατάστασης και θα κινητοποιήσει τα κονδύλια της ΕΕ στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» (2025-2027) για να επιταχύνει την ανάπτυξη ασφαλέστερων και πιο βιώσιμων χημικών υποκατάστατων.
• Ανάληψη δράσης για τις υπερφθοριωμένες και πολυφθοριωμένες αλκυλιωμένες ουσίες (PFAS): Το σχέδιο δράσης επιβεβαιώνει τη δέσμευση της Επιτροπής να ελαχιστοποιηθούν οι εκπομπές PFAS χάρη σε ένα ισχυρό και επιστημονικά τεκμηριωμένο περιοριστικό πλαίσιο, και παράλληλα να διασφαλιστεί ότι θα εξακολουθήσουν να χρησιμοποιούνται σε εφαρμογές κρίσιμης σημασίας υπό αυστηρές προϋποθέσεις, όταν δεν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις, οι οποίες θα προταθούν άμεσα κατόπιν γνωμοδότησης του ECHA. Η Επιτροπή θα επενδύσει επίσης στην καινοτομία, θα προωθήσει την αποκατάσταση με βάση την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» και θα δώσει προτεραιότητα στην ανάπτυξη ασφαλέστερων εναλλακτικών λύσεων. 

Απλούστευση

Η Επιτροπή, στο πλαίσιο των συνεχών προσπαθειών που καταβάλλει για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, ενέκρινε την έκτη δέσμη μέτρων απλούστευσης Omnibus με την οποία επιδιώκει να μειώσει το κόστος συμμόρφωσης και τον διοικητικό φόρτο για τη χημική βιομηχανία και παράλληλα να διασφαλίσει υψηλή προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται η απλούστευση των κανόνων επισήμανσης επικίνδυνων χημικών ουσιών, η αποσαφήνιση των κανονισμών της ΕΕ για τα καλλυντικά και η διευκόλυνση της καταχώρισης των ενωσιακών προϊόντων λίπανσης με την ευθυγράμμιση των απαιτήσεων πληροφοριών με τους τυποποιημένους κανόνες REACH για τα χημικά προϊόντα. Τα μέτρα αυτά αναμένεται να εξοικονομήσουν τουλάχιστον 363 εκατ. ευρώ ετησίως για τον κλάδο. 

Η πρόταση για τον βασικό κανονισμό του ECHA εφοδιάζει τον ECHA με τους πόρους, την ευελιξία και τις διαρθρωτικές προσαρμογές που απαιτούνται για την εκπλήρωση των καθηκόντων του στο πλαίσιο της ενισχυόμενης αποστολής του, στην οποία περιλαμβάνονται πλέον αρμοδιότητες βάσει πολλαπλών κανονισμών της ΕΕ, και συγκεκριμένα όσον αφορά την ταξινόμηση και την επισήμανση, τα βιοκτόνα προϊόντα, τις εισαγωγές και εξαγωγές επικίνδυνων χημικών ουσιών, τη διαχείριση αποβλήτων και τα ύδατα. 

Ο τομέας των χημικών προϊόντων είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομία της Ευρώπης, καθώς στηρίζει την παραγωγή σχεδόν όλων των αγαθών. Προμηθεύει βασικά υλικά και τεχνολογίες σε κλάδους παραγωγής που στηρίζουν την ευημερία, την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών οικονομιών, συμπεριλαμβανομένων της αυτοκινητοβιομηχανίας, των κατασκευών, της υγειονομικής περίθαλψης, της γεωργίας, των καθαρών τεχνολογιών και της άμυνας. 

Ιστορικό

Το σχέδιο δράσης για την ευρωπαϊκή χημική βιομηχανία βασίζεται στην πυξίδα ανταγωνιστικότητας και στη συμφωνία για καθαρή βιομηχανία. Μετά τον στρατηγικό διάλογο της Προέδρου στις 12 Μαΐου 2025, αποτελεί το τρίτο τομεακό σχέδιο της Επιτροπής μετά τα σχέδια για την αυτοκινητοβιομηχανία και τον χάλυβα.  Η δέσμη μέτρων απλούστευσης που παρουσιάστηκε σήμερα υλοποιεί τη δέσμευση της προέδρου κ. φον ντερ Λάιεν για απλούστευση της νομοθεσίας της ΕΕ και για μείωση του διοικητικού φόρτου, κάτι που θα βοηθήσει την καινοτομία και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε μια ειδική ανά τομέα δέσμη μέτρων Omnibus στο πλαίσιο του πρώτου στρατηγικού διαλόγου για το μέλλον της χημικής βιομηχανίας στην Ευρώπη με εκπροσώπους του τομέα, που πραγματοποιήθηκε στις 12 Μαΐου 2025.  Η στρατηγική για την ενιαία αγορά που εγκρίθηκε τον Μάιο του 2025 επανέλαβε τη δέσμευση αυτή. Η δέσμη μέτρων για τη χημική βιομηχανία είναι μία από τις δέσμες μέτρων απλούστευσης Omnibus που υπέβαλε η Επιτροπή στο πλαίσιο της τρέχουσας θητείας της. Η χημική βιομηχανία της ΕΕ είναι ο τέταρτος μεγαλύτερος μεταποιητικός τομέας, καθώς διαθέτει 29.000 εταιρείες που εξασφαλίζουν 1,2 εκατομμύρια άμεσες θέσεις εργασίας και στηρίζουν 19 εκατομμύρια θέσεις εργασίας σε όλες τις αλυσίδες εφοδιασμού.  

Για περισσότερες πληροφορίες

Ερωτήσεις και απαντήσεις

Ενημερωτικό δελτίο

Σχέδιο δράσης

Πρόταση δέσμης μέτρων Omnibus για τη χημική βιομηχανία

Δηλώσεις

Τα χημικά προϊόντα είναι η μητέρα όλων των κλάδων παραγωγής, καθώς πάνω από το 96 % των μεταποιημένων προϊόντων εξαρτάται από αυτά. Το σημερινό σχέδιο δράσης για τα χημικά προϊόντα είναι το επιχειρηματικό μας σχέδιο για να διασφαλίσουμε το μέλλον αυτού του κρίσιμου τομέα στην Ευρώπη. Κινητοποιεί όλους τους μοχλούς που θα επαναφέρουν τον χημικό τομέα σε τροχιά ανάπτυξης, από τα μέτρα στήριξης της παραγωγής ούτως ώστε να ενισχυθούν οι μονάδες ατμοπυρόλυσης και παραγωγής χημικών προϊόντων στην Ευρώπη έως τα μέσα εμπορικής άμυνας για τη θωράκιση των χημικών επιχειρήσεών μας από τον αθέμιτο παγκόσμιο ανταγωνισμό, μέχρι και τη διασφάλιση της εγχώριας ζήτησης για καθαρές χημικές ουσίες που παράγονται στην Ευρώπη.

Στεφάν Σεζουρνέ, εκτελεστικός αντιπρόεδρος αρμόδιος για την ευημερία και τη βιομηχανική στρατηγική

Οι απλούστεροι και σαφέστεροι κανόνες σχετικά με την επισήμανση των χημικών προϊόντων, καθώς και των καλλυντικών και των λιπασμάτων, θα ωφελήσουν τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τους καταναλωτές. Επίσης, οι εξορθολογισμένες διαδικασίες αδειοδότησης προϊόντων θα επιτρέψουν στις επιχειρήσεις, ιδίως στις μικρομεσαίες, να εξοικονομήσουν χρόνο και χρήμα, να καινοτομήσουν, να αναπτύξουν νέα προϊόντα και να κατακτήσουν νέες αγορές. Προσδοκούμε ότι η σημερινή δέσμη μέτρων θα αποφέρει ετησίως οικονομίες άνω των 350 εκατ. ευρώ, οι οποίες έρχονται να προστεθούν στις οικονομίες άνω των 8 δισ. ευρώ που εξασφάλισαν οι προηγούμενες δέσμες μέτρων Omnibus εφέτος. Έτσι, παραμένουμε στη σωστή πορεία για να εξασφαλίσουμε οικονομίες ύψους τουλάχιστον 37,5 δισ. ευρώ χάρη στο θεματολόγιό μας για την απλούστευση.

Βάλντις Ντομπρόβσκις, επίτροπος Οικονομίας και Παραγωγικότητας, Εφαρμογής και Απλούστευσης

Για μια ισχυρή, ανταγωνιστική και ασφαλή Ευρώπη, χρειαζόμαστε έναν ακμαίο τομέα χημικών προϊόντων. Η προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος πρέπει να συμβαδίζει με την επιτυχία των επιχειρήσεων. Με το σχέδιο δράσης μας για την ευρωπαϊκή χημική βιομηχανία, θα απλουστεύσουμε τους κανόνες, θα διαφυλάξουμε την υγεία και το περιβάλλον μας και θα προωθήσουμε την καινοτομία και την κυκλικότητα. Αυτό είναι το κλειδί για την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης της Ευρώπης και την προώθηση του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματός της.

Γιέσικα Ρούσβαλ, επίτροπος Περιβάλλοντος, Ανθεκτικότητας των Υδάτων και Ανταγωνιστικής Κυκλικής Οικονομίας