Komisyon değerlendirmesi, çevrim içi tüketiciyi koruma yasalarının faydalarını ve sınırlarını gösteriyor

Komisyon bugün, mevcut AB tüketici koruma yasalarının dijital ortamda yüksek düzeyde koruma sağlamak için amaca uygun olup olmadığını değerlendiren Dijital Dürüstlük Uygunluk Kontrolü'nün (Digital Fairness Fitness Check) bulgularını yayınladı. Uygunluk Kontrolü üç temel Direktifi kapsamaktadır: Haksız Ticari Uygulamalar Direktifi, Tüketici Hakları Direktifi ve Haksız Sözleşme Şartları Direktifi. Sonuçlar, bu kuralların yüksek düzeyde tüketici koruması ve Dijital Tek Pazarın etkin işleyişini sağlamak için hem alakalı hem de gerekli olduğunu gösteriyor. Bununla birlikte, tüketicilerin çevrim içi ortamda çevrim dışından farklı davrandıklarını da gösteriyor. Dahası, teknolojik gelişmeler ve çevrim içi davranışların takibinin artması, işletmelerin tüketicileri çevrim içi ortamda daha etkili bir şekilde ikna etmelerini sağlıyor. Bu durum, tüketicilerin çevrim içi ortamda karşılaştıkları belirli zararlı uygulamalara ve zorluklara daha iyi uyarlanmış kurallara olan ihtiyacı vurguluyor.

Temel bulgular

• Üç Direktif, çeşitlilik içeren bir dijital pazarın gelişimini desteklemek için bir dereceye kadar düzenleyici kesinlik ve tüketici güveni sağlamıştır; ancak tüketiciler, aşağıdaki gibi uygulamalar nedeniyle çevrim içi deneyimlerinin kontrolünü her zaman tam olarak ellerinde hissetmemektedir:
  • örneğin sahte aciliyet iddiasıyla tüketiciler üzerinde gereksiz baskı oluşturarak kararlarını haksız yere etkileyebilecek çevrim içi arayüzlerdeki karanlık örüntüler;
  • video oyunlarındaki kumar benzeri özellikler gibi tüketicileri hizmeti kullanmaya devam etmeye veya daha fazla para harcamaya iten dijital hizmetlerin bağımlılık yapan tasarımı;
  • kişisel sorunları, finansal zorlukları veya olumsuz ruhsal durumları istismar eden hedefli reklamların gösterilmesi gibi tüketicilerin zayıflıklarından yararlanan kişiselleştirilmiş hedefleme;
  • dijital aboneliklerin yönetiminde yaşanan zorluklar, örneğin şirketlerin abonelikten çıkmayı aşırı derecede zorlaştırması;
  • sosyal medya fenomenlerinin sorunlu ticari uygulamaları. Bu uygulamalardan bazıları mevcut AB tüketici hukukuna ve Dijital Hizmetler Yasası ve Görsel-İşitsel Medya Hizmetleri Direktifi gibi diğer AB hukukuna aykırı olabilir.
• Tüketiciler zaman ve para kaybediyor: İnternetteki çeşitli zararlı ticari uygulamalar AB tüketicilerine yılda en az 7,9 milyar Euro’ya mal oluyor. Aynı zamanda, işletmelerin AB tüketici hukukuna uyma maliyeti çok daha düşük ve yılda 737 milyon Euro’yu geçmiyor.
• Parçalara ayrılmış ulusal yasalar: AB’de tüketicilerin korunmasının etkinliği, yetersiz uygulama, yasal belirsizlik, Üye Devletlerin ulusal yaklaşımları arasında parçalı düzenleme riskinin artması ve en yüksek koruma standardını hedeflemesi için işletmelere teşvik eksikliği nedeniyle zayıflıyor.

Uygunluk Kontrolü, dijital ortamı tüketiciler için adil hale getirmek için daha fazla harekete geçmemiz gerektiğini gösteriyor. Bu, karanlık örüntüler gibi en zararlı uygulamalarla mücadele etmeyi içeriyor. Yasal kesinliğin artması, parçalı düzenlemeyi önleyebilir ve adil büyümeyi teşvik edebilir. Koruma seviyesinden ödün vermeden mevcut kuralların basitleştirilmesi için alan bulunmaktadır. Ayrıca, çevrim içi platformlarda birçok haksız uygulamayı yasaklayan Dijital Hizmetler Yasası dahil olmak üzere AB tüketici hukukunun ve AB dijital kural kitabının tutarlı ve etkili bir şekilde uygulanmasını sağlamak da esastır. Tüm bunlar önümüzdeki görev döneminde Komisyon’un gündeminde olacaktır.

Sonraki adımlar

Uygunluk Kontrolü durum tespiti sağlar ve gelecekte daha fazla analiz edilip üzerine inşa edilebilecek iyileştirme alanlarına işaret eder. Gelecekteki Komisyon faaliyetlerinin tam biçimi ve içeriği hakkında tavsiyelerde bulunmaz. Komisyon, Kanıt Çağrısı ve kamu istişaresi dahil olmak üzere çeşitli danışma faaliyetleri yoluyla halka danıştı.

Başkan von der Leyen, Demokrasi, Adalet ve Hukukun Üstünlüğünden sorumlu Komisyon Üyesi'ne hitaben yazdığı görev mektubunda, “karanlık örüntüler, sosyal medya fenomenleri tarafından pazarlama, dijital ürünlerin bağımlılık yaratan tasarımı ve özellikle tüketici zaaflarının ticari amaçlarla istismar edildiği çevrim içi profil çıkarma ile ilgili etik olmayan teknikler ve ticari uygulamalarla mücadele etmek için bir Dijital Dürüstlük Yasası” geliştirilmesi ihtiyacını dile getirdi.

Genel bilgiler

AB tüketicileri, çevrim içi ve çevrim dışı olarak dünyanın en çok korunan tüketicileri arasındadır. AB tüketiciyi koruma yasaları, tüketicilerin aktif bir rol oynamalarını ve Dijital Tek Pazar'dan tam olarak yararlanmalarını sağlamayı amaçlamaktadır.

Tüketiciler için dijital dürüstlük eksikliği ile ilgili ortaya çıkan endişelere yanıt olarak, Komisyon Yeni Tüketici Gündemi'nde, çevrim içi ve çevrim dışı ortamlarda eşit dürüstlük sağlamak için orta vadede ek mevzuatın veya başka bir eylemin gerekli olup olmadığını analiz edeceğini açıkladı. 2022'de Komisyon durumu değerlendirmek için dijital dürüstlük konusunda AB tüketici hukuku için bir Uygunluk Kontrolü başlatmıştı.

Daha fazla bilgi

Dijital Dürüstlük Uygunluk Kontrol raporu

Dijital Dürüstlük Uygunluk Kontrolü - MEMO

Uygunluk Kontrolü ve Modernizasyon Direktifi raporunu desteklemeye yönelik çalışma

AB tüketici hukukunun gözden geçirilmesi

Haksız Ticari Uygulamalar Direktifi

Tüketici Hakları Direktifi

Haksız Sözleşme Şartları Direktifi

Yeni Tüketici Gündemi

Dijital dürüstlük konusunda AB tüketici hukukunun uygunluk kontrolü

Alıntı(lar)

Tüketiciler ister internetten ister sokaktaki dükkandan alışveriş yapsınlar aynı koruma koşullarına güvenebilmelidir. Dijital çağda tüketicileri daha fazla korumak için, yasalarımız kullandığımız teknoloji kadar hızlı bir şekilde gelişmelidir. Dijital Dürüstlük Uygunluk Kontrolü’nün bulguları, mevcut kurallarımız güçlü olsa da, tüketicileri çevrim içi alışveriş yaparken karşılaşabilecekleri benzersiz risklerden korumak için teknolojiye adapte olmaları gerektiğini gösteriyor.

Věra Jourová, Değerler ve Şeffaflıktan Sorumlu Başkan Yardımcısı

Dijital teknolojilerin artan ölçeği, hızı ve gücü, tüketiciler ve tüccarlar arasındaki ilişkiyi temelden değiştirdi. Sorumluluklar konusunda güç dengesizliği veya kafa karışıklığı olabileceğini biliyoruz. Geçtiğimiz yıllarda, tüketiciler için dijital alanın daha iyi düzenlemesi amacıyla çok şey başardık, ancak çabalarımız burada duramaz. Uygunluk Kontrolü, tüketicilerin güçlendiği ve işletmelerin adil büyümeyi teşvik eden bir oyun alanına güvenebilecekleri adil bir dijital ekonomiye ulaşmak için Avrupa düzeyinde harekete geçmemiz gerektiğini gösteriyor.

Didier Reynders, Adaletten Sorumlu Komisyon Üyesi