Bugün Avrupa Komisyonu; Avrupa Denizcilik, Balıkçılık ve Su Ürünleri Fonu’nun (EMFAF) kriz mekanizmasını devreye alarak Orta Doğu’daki çatışmanın sonuçları nedeniyle geçim kaynakları bozulan balıkçılara, su ürünleri üreticilerine, işlemcilere ve perakendecilere Üye Devletler tarafından mali tazminat sağlanmasına izin veriyor. 28 Şubat 2026’dan itibaren geriye dönük olarak uygulanan tedbir, bölgedeki çatışmaların AB balıkçılık ve su ürünleri sektörü üzerindeki ciddi etkisini yansıtıyor.
Bu karar kapsamında devreye alınan mali destek, her AB ülkesinin 2021-2027 ulusal programı kapsamındaki mevcut EMFAF tahsisinden alınıyor ve uygun harcamaların bir kısmı AB tarafından ortak finanse ediliyor. Bu desteği sağlayıp sağlamamaya kendileri karar veren Üye Devletler, tazminatın doğrudan işletmecilere ödenmesinden ve uygulanmasından sorumlu oluyor.
Bugün uygulamaya konan acil destek önlemleri, 2021-2027 EMFAF programı kapsamında önceden tahsis edildi ve ilk 1,3 milyar Euro’nun yaklaşık 760 milyon Euro’su hemen kullanılabilecek şekilde kaldı.
Kriz aynı zamanda fosil yakıtlara bağımlı bir sektörün yapısal kırılganlığını da vurguluyor. Enerji geçişinin hızlandırılması; AB balıkçılık ve su ürünleri sektörünün uzun vadeli rekabet gücü, esnekliği ve kârlılığı için gerekli olmaya devam ediyor.
Sektörün korunması için tazminat
Orta Doğu’daki düşmanlıklar enerji ve ham madde fiyatlarını yükseltiyor, işletme maliyetlerini önemli ölçüde artırıyor ve AB'nin balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği sektöründe kâr marjlarını sıkıştırıyor. Avrupa Birliği balıkçılık filosunun bir kısmı, kârlılığın azalması nedeniyle operasyonları durdurdu. Su ürünleri yetiştiriciliği ve işleme sektörleri de benzer şekilde etkileniyor.
Devreye alınan mekanizma kapsamında, Üye Devletler iki tür kriz desteği verebilecek:
- Balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği sektöründeki işletmecilere, mevcut piyasa kesintisinden kaynaklanan gelir ve ek maliyetler için mali tazminat (enerji fiyatlarındaki artıştan kaynaklanan ek maliyetler dâhil olmak üzere);
- Piyasa ortak düzeni kapsamında depolama mekanizmasını uygulayan balıkçılık üretici örgütlerine yönelik depolama yardımı. Bu mekanizma, üretici kuruluşların piyasa fiyatlarını istikrara kavuşturmak için üyelerin ürünlerini geçici olarak depolamasına olanak tanıyor.
EMFAF kriz mekanizması geçici bir önlem olacak. 2026 sonuna kadar yapılan harcamalar için destek sağlanabilecek.
Devlet yardımı yoluyla tamamlayıcı ekonomik destek
Bugün kabul edilen EMFAF kriz desteği, Üye Devletlerin Devlet yardımı şeklinde sunabilecekleri ek destek önlemleriyle kısa sürede tamamlanacak.
Komisyon; balıkçılık ürünlerinin birincil üretimi (balıkların karaya çıkarılması, elleçlenmesi veya ilk işlemden geçirilmesi gibi) dâhil olmak üzere ekonominin en fazla etkilenen bazı sektörlerinde krizin etkilerini ele almaya yönelik hedefli ve geçici bir çerçeve hakkında görüşlerini almak üzere Üye Devletlere danışıyor. Komisyon, geçici çerçeveyi Nisan ayı sonuna kadar kabul etmeyi hedefliyor.
Genel Bilgiler
28 Şubat 2026’dan beri Orta Doğu’da devam eden durum, küresel enerji ve emtia piyasalarına ciddi zarar verdi. Enerji altyapısına yönelik saldırılar ve Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, küresel petrol fiyatlarında ani ve önemli bir artışa neden olarak Orta Doğu bölgesi ile Avrupa Birliği arasındaki ticaret akışlarını bozdu. Bu aksaklıklar AB balıkçılık ve su ürünleri sektörü üzerinde maddi ve kalıcı bir etki bıraktı.
İstisnai bir olay piyasalarda önemli bir bozulmaya neden olduğunda Komisyon tarafından kriz destek mekanizması devreye alınabiliyor. Üye Devletler daha sonra kendi ülkelerindeki operatörlere tazminat sağlamaya karar verebilecek. 2022 yılında Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından da benzer bir mekanizma devreye alındı.
Daha fazla bilgi için
Avrupa Denizcilik, Balıkçılık ve Su Ürünleri Fonu (EMFAF)
Komisyon, Geçici Kriz Çerçevesi Teklifi konusunda Üye Devletlere danışıyor
Başkan von der Leyen'in Orta Doğu’daki durumun Avrupa Birliği’ne etkisine ilişkin açıklaması
Alıntı(lar)
Sofralarımıza deniz ürünleri getiren insanlar, kontrolleri dışındaki bir kriz geçimlerini tehdit ettiğinde tam desteğimizi hak ediyor. Denizde belirsizlikle karşı karşıya olan balıkçılardan, yetersiz kâr marjlarıyla başa çıkan su ürünleri üreticilerinden ve kıyı topluluklarını canlı tutan balıkçılardan bahsediyorum. Bugünkü karar sayesinde bu durumla tek başlarına yüzleşmeyecekler. Avrupa Birliği onların yanında olacak.
Costas Kadis, Balıkçılık ve Okyanuslardan Sorumlu Komisyon Üyesi
Detaylar
- Yayın tarihi
- 16 Nisan 2026
- Yazar
- Representation in Cyprus