Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενεργοποιεί έκτακτη χρηματοδότηση για τη θωράκιση της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας απέναντι στην κρίση στη Μέση Ανατολή

Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενεργοποίησε τον μηχανισμό αντιμετώπισης κρίσεων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας (ΕΤΘΑΥ), επιτρέποντας στα κράτη μέλη να παρέχουν οικονομική αποζημίωση σε αλιείς, υδατοκαλλιεργητές, μεταποιητές και λιανοπωλητές, οι βιοποριστικές δραστηριότητες των οποίων έχουν πληγεί από τις συνέπειες της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Το μέτρο, το οποίο εφαρμόζεται αναδρομικά από τις 28 Φεβρουαρίου 2026, αποτυπώνει τον σοβαρό αντίκτυπο που έχουν οι εχθροπραξίες της περιοχής στον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).

Η χρηματοδοτική στήριξη που ενεργοποιείται με την απόφαση αυτή προέρχεται από τα υφιστάμενα κονδύλια του ΕΤΘΑΥ στο πλαίσιο του εθνικού προγράμματoς κάθε χώρας της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027, ενώ η ΕΕ συγχρηματοδοτεί μέρος των επιλέξιμων δαπανών. Τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν αν θα παράσχουν τη στήριξη αυτή και είναι υπεύθυνα για τη διαχείριση και την απευθείας καταβολή της αποζημίωσης στους φορείς εκμετάλλευσης.

Τα μέτρα στήριξης έκτακτης ανάγκης που θεσπίστηκαν σήμερα είχαν ήδη προβλεφθεί στο πλαίσιο του προγράμματος ΕΤΘΑΥ 2021-2027, με αποτέλεσμα να παραμένουν ακόμη άμεσα διαθέσιμα περίπου 760 εκατ. ευρώ από το αρχικό ποσό των 1,3 δισ. ευρώ.

Η κρίση αναδεικνύει επίσης τη διαρθρωτική ευαλωτότητα ενός τομέα που εξαρτάται από τα ορυκτά καύσιμα. Η επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης εξακολουθεί να είναι καθοριστικής σημασίας για τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα, ανθεκτικότητα και κερδοφορία του τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ.

Διευκόλυνση της αποζημίωσης για την προστασία του τομέα

Οι εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή έχουν οδηγήσει σε αύξηση των τιμών της ενέργειας και των πρώτων υλών, αυξάνοντας σημαντικά το λειτουργικό κόστος και συμπιέζοντας τα περιθώρια κέρδους σε ολόκληρο τον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ. Μέρος του αλιευτικού στόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ήδη αναστείλει τις δραστηριότητές του λόγω της μειωμένης κερδοφορίας. Αντίστοιχα, πλήττονται και οι τομείς της υδατοκαλλιέργειας και της μεταποίησης.

Στο πλαίσιο του ενεργοποιημένου μηχανισμού, τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγούν δύο είδη στήριξης για την αντιμετώπιση κρίσεων:

• χρηματική αποζημίωση προς τους φορείς εκμετάλλευσης στον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας για το διαφυγόν εισόδημα και το πρόσθετο κόστος που προκύπτει από την τρέχουσα διαταραχή της αγοράς, συμπεριλαμβανομένων των πρόσθετων δαπανών λόγω της αύξησης των τιμών της ενέργειας·
• ενίσχυση της αποθεματοποίησης για τις οργανώσεις παραγωγών αλιευτικών προϊόντων που εφαρμόζουν τον μηχανισμό αποθεματοποίησης στο πλαίσιο της κοινής οργάνωσης των αγορών. Ο μηχανισμός αυτός επιτρέπει στις οργανώσεις παραγωγών να αποθηκεύουν προσωρινά τα προϊόντα των μελών τους για τη σταθεροποίηση των τιμών της αγοράς.

Ο μηχανισμός αντιμετώπισης κρίσεων του ΕΤΘΑΥ αποτελεί προσωρινό μέτρο. Η στήριξη μπορεί να παρέχεται για δαπάνες που πραγματοποιούνται έως το τέλος του 2026.

Συμπληρωματική οικονομική στήριξη μέσω κρατικών ενισχύσεων

Η στήριξη στο πλαίσιο του μηχανισμού κρίσης του ΕΤΘΑΥ που εγκρίθηκε σήμερα θα συμπληρωθεί σύντομα με πρόσθετα μέτρα στήριξης που μπορούν να προσφέρουν τα κράτη μέλη με τη μορφή κρατικών ενισχύσεων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαβουλεύεται με τα κράτη μέλη για να συγκεντρώσει τις απόψεις τους σχετικά με ένα στοχευμένο και προσωρινό πλαίσιο για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης σε ορισμένους από τους πλέον εκτεθειμένους τομείς της οικονομίας, συμπεριλαμβανομένης της πρωτογενούς παραγωγής αλιευτικών προϊόντων, όπως η εκφόρτωση, η διαχείριση ή η αρχική μεταποίηση των αλιευμάτων.  Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σκοπεύει να εγκρίνει το προσωρινό πλαίσιο έως το τέλος Απριλίου.

Ιστορικό

Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή από τις 28 Φεβρουαρίου 2026 έχει διαταράξει σοβαρά τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και βασικών εμπορευμάτων. Οι επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ προκάλεσαν αιφνίδια και σημαντική αύξηση των παγκόσμιων τιμών του πετρελαίου και διατάραξαν τις εμπορικές ροές μεταξύ της περιοχής της Μέσης Ανατολής και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι διαταραχές αυτές έχουν ουσιαστικό και διαρκή αντίκτυπο στον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να ενεργοποιεί τον μηχανισμό στήριξης σε περιόδους κρίσης όταν κάποιο έκτακτο γεγονός προκαλεί σημαντική διαταραχή των αγορών. Τα κράτη μέλη μπορούν στη συνέχεια να αποφασίσουν να χορηγήσουν αποζημίωση στους φορείς εκμετάλλευσης στη χώρα τους. Παρόμοια ενεργοποίηση είχε πραγματοποιηθεί το 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Για περισσότερες πληροφορίες

Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας (ΕΤΘΑΥ)

Η Επιτροπή διαβουλεύεται με τα κράτη μέλη σχετικά με πρόταση για ένα προσωρινό πλαίσιο κρίσης

Δήλωση της Προέδρου φον ντερ Λάιεν σχετικά με τον αντίκτυπο της κατάστασης στη Μέση Ανατολή στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Δήλωση

Οι άνθρωποι που φέρνουν τα θαλασσινά στο τραπέζι μας αξίζουν την πλήρη στήριξή μας, όταν μια κρίση πέρα από τον έλεγχό τους απειλεί τα μέσα βιοπορισμού τους. Μιλώ για τους αλιείς που αντιμετωπίζουν αβεβαιότητα στη θάλασσα, τους υδατοκαλλιεργητές που λειτουργούν με περιορισμένα περιθώρια κέρδους και τους ιχθυοπώλες που διατηρούν ζωντανές τις παράκτιες κοινότητες. Η σημερινή απόφαση διασφαλίζει ότι δεν θα αντιμετωπίσουν μόνοι τους την κατάσταση αυτή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση στέκεται στο πλευρό τους. 

Κώστας Καδής, Επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών