Φθινοπωρινές οικονομικές προβλέψεις 2024: σταδιακή ανάκαμψη σε αντίξοες συνθήκες

Έπειτα από παρατεταμένη περίοδο στασιμότητας, η οικονομία της ΕΕ επιστρέφει στη συγκρατημένη ανάπτυξη, ενώ συνεχίζεται η διαδικασία αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προβλέπεται αύξηση του ΑΕΠ το 2024, κατά 0,9 % στην ΕΕ και 0,8 % στη ζώνη του ευρώ. Η οικονομική δραστηριότητα προβλέπεται να επιταχυνθεί το 2025 κατά 1,5 % στην ΕΕ και κατά 1,3 % στη ζώνη του ευρώ, ενώ το 2026 κατά 1,8 % στην ΕΕ και κατά 1,6 % στη ζώνη του ευρώ.

Ο ονομαστικός πληθωρισμός στη ζώνη του ευρώ αναμένεται να μειωθεί το 2024 σε λιγότερο από το μισό, από 5,4 % το 2023 σε 2,4 %, προτού μειωθεί πιο σταδιακά σε 2,1 % το 2025 και σε 1,9 % το 2026. Στην ΕΕ, η διαδικασία αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού προβλέπεται να είναι ακόμη εντονότερη το 2024, με τον ονομαστικό πληθωρισμό να μειώνεται στο 2,6 %, από 6,4 % το 2023, και να συνεχίσει να μειώνεται στο 2,4 % το 2025 και στο 2,0 % το 2026.

Επιτάχυνση της ανάπτυξης χάρη στην ανάκαμψη της κατανάλωσης και των επενδύσεων

Μετά την ανάκαμψη της ανάπτυξης το πρώτο τρίμηνο του 2024, η οικονομία της ΕΕ συνέχισε να επεκτείνεται καθόλη τη διάρκεια του δεύτερου και του τρίτου τριμήνου με σταθερό, αν και υποτονικό, ρυθμό.

Η αύξηση της απασχόλησης και η ανάκαμψη των πραγματικών μισθών συνέχισαν να στηρίζουν τα διαθέσιμα εισοδήματα, αλλά η κατανάλωση των νοικοκυριών ήταν συγκρατημένη. Το κόστος ζωής που εξακολουθεί να είναι υψηλό και η αυξημένη αβεβαιότητα μετά την επανειλημμένη έκθεση σε ακραίους κλυδωνισμούς, σε συνδυασμό με οικονομικά κίνητρα για αποταμίευση σε ένα πλαίσιο υψηλών επιτοκίων, οδήγησαν τα νοικοκυριά να αποταμιεύουν αυξανόμενο μερίδιο του εισοδήματός τους. Ταυτόχρονα, οι επενδύσεις ήταν απογοητευτικές, με βαθιά και ευρεία συρρίκνωση στα περισσότερα κράτη μέλη και τις κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων κατά το πρώτο εξάμηνο του 2024.

Η συγκράτηση της κατανάλωσης φαίνεται να χαλαρώνει. Καθώς η αγοραστική δύναμη των μισθών ανακάμπτει σταδιακά και τα επιτόκια μειώνονται, η κατανάλωση αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω. Οι επενδύσεις αναμένεται να ανακάμψουν χάρη στους ισχυρούς ισολογισμούς των εταιρειών, την ανάκαμψη των κερδών και τη βελτίωση των πιστωτικών συνθηκών. Η ώθηση από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και άλλα κονδύλια της ΕΕ θα οδηγήσει επίσης σε αύξηση των δημόσιων επενδύσεων εντός του χρονικού ορίζοντα των προβλέψεων.

Συνολικά, η εγχώρια ζήτηση προβλέπεται να δώσει ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη στο μέλλον. Το 2025 και το 2026 οι εξαγωγές και οι εισαγωγές αναμένεται να αυξηθούν με τον ίδιο ρυθμό σε γενικές γραμμές, με αποτέλεσμα ουδέτερη συμβολή στην ανάπτυξη από το καθαρό εμπόριο. 

Η διαδικασία αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού συνεχίζεται

Η διαδικασία αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού που ξεκίνησε προς τα τέλη του 2022 συνεχίζεται, παρά την ελαφρά ανάκαμψη του πληθωρισμού τον Οκτώβριο, η οποία οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις τιμές της ενέργειας.

Οι πιέσεις στις τιμές στον τομέα των υπηρεσιών παραμένουν υψηλές, αλλά προβλέπονται να μετριαστούν από τις αρχές του 2025, λόγω της επιβράδυνσης της αύξησης των μισθών και της αναμενόμενης ανάκαμψης της παραγωγικότητας, καθώς και λόγω των αρνητικών αποτελεσμάτων βάσης. Έτσι προετοιμάζεται το έδαφος για πτώση του πληθωρισμού προς τον στόχο στα τέλη του 2025 στη ζώνη του ευρώ και το 2026 στην ΕΕ.

Η αγορά εργασίας παραμένει ισχυρή, με πρωτοφανή χαμηλά επίπεδα ανεργίας

Η αγορά εργασίας της ΕΕ διατηρήθηκε σε ικανοποιητική πορεία κατά το πρώτο εξάμηνο του 2024 και αναμένεται να παραμείνει ισχυρή. Η αύξηση της απασχόλησης στην ΕΕ αναμένεται να συνεχιστεί, αν και με βραδύτερο ρυθμό, από 0,8 % το 2024 (0,9 % στη ζώνη του ευρώ) σε 0,5 % το 2026 (0,6 % στη ζώνη του ευρώ).

Τον Οκτώβριο το ποσοστό ανεργίας στην ΕΕ έφτασε σε νέο ιστορικά χαμηλό επίπεδο της τάξης του 5,9 %. Συνολικά το 2024 αναμένεται να διαμορφωθεί στο 6,1 % (6,5 % στη ζώνη του ευρώ) και στη συνέχεια να μειωθεί περαιτέρω, φτάνοντας στο 5,9 % το 2025 και το 2026 (6,3 % στη ζώνη του ευρώ).  

Τα ελλείμματα μειώνονται λόγω της δημοσιονομικής εξυγίανσης

Καθώς πολλά κράτη μέλη εργάζονται για να μειώσουν τους δείκτες χρέους τους, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στην ΕΕ αναμένεται να μειωθεί το 2024 κατά περίπου 0,4 εκατοστιαίες μονάδες, στο 3,1 % του ΑΕΠ, αλλά και το 2025 στο 3,0 %. Το 2026, η θετική οικονομική δυναμική προβλέπεται να μειώσει περαιτέρω το έλλειμμα, στο 2,9 %. Στη ζώνη του ευρώ, το έλλειμμα προβλέπεται να μειωθεί από 3,0 % το 2024 σε 2,9 % το 2025 και σε 2,8 % το 2026.

Ωστόσο, ο συνολικός δείκτης χρέους ως προς το ΑΕΠ της ΕΕ προβλέπεται να αυξηθεί, από 82,1 % το 2023 σε 83,4 % το 2026. Η αύξηση αυτή έρχεται έπειτα από μείωση κατά σχεδόν 10 εκατοστιαίες μονάδες μεταξύ του 2020 και του 2023, και αντικατοπτρίζει την επίδραση των πρωτογενών ελλειμμάτων τα οποία εξακολουθούν να είναι υψηλά και των αυξανόμενων δαπανών για τόκους, που δεν αντισταθμίζονται πλέον από την υψηλή αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ καθώς ο πληθωρισμός υποχωρεί. Στη ζώνη του ευρώ, το δημόσιο χρέος προβλέπεται να αυξηθεί από 88,9 % του ΑΕΠ το 2023 σε 90 % το 2026.

Η αβεβαιότητα και οι κίνδυνοι αυξάνονται

Η αβεβαιότητα και οι κίνδυνοι δυσμενέστερων εξελίξεων για τις προοπτικές έχουν αυξηθεί. Ο παρατεταμένος επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και η εντεινόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή πυροδοτούν γεωπολιτικούς κινδύνους και κινδύνους για την ενεργειακή ασφάλεια. Περαιτέρω αύξηση των μέτρων προστατευτισμού από εμπορικούς εταίρους θα μπορούσε να αναστατώσει το παγκόσμιο εμπόριο, επιβαρύνοντας την άκρως ανοικτή οικονομία της ΕΕ.

Στο εσωτερικό μέτωπο, η αβεβαιότητα όσον αφορά τις πολιτικές και οι διαρθρωτικές προκλήσεις στον μεταποιητικό τομέα θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε περαιτέρω απώλειες ανταγωνιστικότητας και να επηρεάσουν αρνητικά την ανάπτυξη και την αγορά εργασίας. Επιπλέον, καθυστερήσεις στην εφαρμογή του ΜΑΑ ή ισχυρότερος από τον αναμενόμενο αντίκτυπος της δημοσιονομικής εξυγίανσης θα μπορούσαν να αμβλύνουν περαιτέρω την ανάκαμψη της ανάπτυξης. Τέλος, οι πρόσφατες πλημμύρες στην Ισπανία καταδεικνύουν τις δραματικές συνέπειες που μπορεί να έχει η αυξανόμενη συχνότητα και έκταση των φυσικών κινδύνων όχι μόνο για το περιβάλλον και τους πληθυσμούς που πλήττονται, αλλά και για την οικονομία.

Ιστορικό

Οι προβλέψεις αυτές βασίζονται σε ένα σύνολο τεχνικών παραδοχών που αφορούν τις συναλλαγματικές ισοτιμίες, τα επιτόκια και τις τιμές των βασικών εμπορευμάτων, με καταληκτική ημερομηνία τις 31 Οκτωβρίου. Για όλες τις υπόλοιπες εισροές στοιχείων, καθώς και για τις παραδοχές σχετικά με τις κρατικές πολιτικές, οι παρούσες προβλέψεις λαμβάνουν υπόψη στοιχεία που συγκεντρώθηκαν έως και τις 25 Οκτωβρίου. Οι προβλέψεις στηρίζονται στην παραδοχή αμετάβλητων πολιτικών, εκτός αν έχουν εξαγγελθεί νέες πολιτικές και έχουν προσδιοριστεί με επαρκείς λεπτομέρειες.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσιεύει κάθε έτος δύο ολοκληρωμένες σειρές προβλέψεων (εαρινές και φθινοπωρινές), οι οποίες καλύπτουν ευρύ φάσμα μακροοικονομικών και δημοσιονομικών μεταβλητών για όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, τις υποψήφιες χώρες, τις χώρες ΕΖΕΣ και άλλες σημαντικές προηγμένες και αναδυόμενες οικονομίες της αγοράς.

Βρείτε το πλήρες κείμενο των προβλέψεων εδώ: Φθινοπωρινές οικονομικές προβλέψεις 2024

Δηλώσεις

«Καθώς η οικονομία της ΕΕ ανακάμπτει σταθερά, η ανάπτυξη αναμένεται να επιταχυνθεί το επόμενο έτος με την αύξηση της κατανάλωσης, χάρη στην αυξημένη αγοραστική δύναμη και την ανεργία που ακόμη βρίσκεται σε πρωτοφανή χαμηλά επίπεδα, καθώς και στην αναμενόμενη βελτίωση των επιπέδων των επενδύσεων. Ωστόσο, δεδομένης της υψηλής γεωπολιτικής αβεβαιότητας και των πολλών κινδύνων που αντιμετωπίζουμε σήμερα, δεν έχουμε την πολυτέλεια να εφησυχάσουμε. Πρέπει να αντιμετωπίσουμε μακροχρόνιες διαρθρωτικές προκλήσεις, να αυξήσουμε την παραγωγικότητα και να διασφαλίσουμε ότι η ευρύτερη οικονομία της ΕΕ θα παραμείνει ανταγωνιστική σε παγκόσμιο επίπεδο. Είναι ζωτικής σημασίας για τα κράτη μέλη να υλοποιήσουν όλες τις μεταρρυθμίσεις και τις επενδύσεις που περιλαμβάνονται στα οικεία σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και να μειώσουν τα επίπεδα δημόσιου χρέους σύμφωνα με τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες.» 

κ. Βάλντις Ντομπρόβσκις, εκτελεστικός αντιπρόεδρος για μια Οικονομία στην Υπηρεσία των Ανθρώπων

«Η ευρωπαϊκή οικονομία ανακάμπτει με αργούς ρυθμούς. Καθώς ο πληθωρισμός εξακολουθεί να υποχωρεί και η αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης και των επενδύσεων ανακάμπτει, ενώ η ανεργία βρίσκεται σε πρωτοφανή χαμηλά επίπεδα, η ανάπτυξη αναμένεται να επιταχυνθεί σταδιακά κατά την επόμενη διετία. Ωστόσο, οι διαρθρωτικές προκλήσεις και η γεωπολιτική αβεβαιότητα επηρεάζουν αρνητικά τις μελλοντικές μας προοπτικές. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ακολουθήσουν δύσκολη πορεία μείωσης των επιπέδων χρέους, στηρίζοντας παράλληλα την ανάπτυξη, με τη βοήθεια του νέου πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης και της συνεχιζόμενης υλοποίησης του NextGenerationEU. Όσον αφορά το μέλλον, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς μας μέσω επενδύσεων και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων είναι καθοριστικής σημασίας για την τόνωση της δυνητικής ανάπτυξης και την αντιμετώπιση αυξανόμενων γεωπολιτικών κινδύνων.» 

κ. Πάολο Τζεντιλόνι, επίτροπος Οικονομίας