Avrupa Komisyonu, toplamda yaklaşık 2 trilyon Euro’ya (veya AB’nin 2028-2034 arasındaki ortalama gayri safi milli gelirinin %1,26’sına) karşılık gelen iddialı ve dinamik bir Çok Yıllık Finansal Çerçeve (MFF) önerisini bugün sundu. Bu çerçeve, Avrupa’yı önümüzdeki on yıl boyunca bağımsız, müreffeh, güvenli ve gelişen bir toplum ve ekonomi olma hedefleriyle örtüşen uzun vadeli bir yatırım bütçesiyle donatacak.
Avrupa’nın güvenlik, savunma, rekabet gücü, göç, enerji ve iklim direnci gibi birçok alanda karşı karşıya olduğu zorlukların sayısı giderek artıyor. Bunlar geçici değil, güçlü ve ileriye dönük müdahale gerektiren sistemik jeopolitik ve ekonomik değişimleri yansıtıyor.
Bu nedenle Komisyon daha akıcı, esnek ve etkili olacak AB bütçesinin temel olarak yeniden tasarlanmasını öneriyor. Yeni ve gelişmekte olan öncelikleri ele alırken AB’nin temel politikaları yerine getirme kapasitesini önemli ölçüde artıracak. Bu bütçe; insanları, işletmeleri, Üye Devletleri, bölgeleri, ortaklarını ve her şeyden önce AB’nin kolektif geleceğini desteklemeye devam edecek.
Modern bir AB bütçesi, modernleştirilmiş ve istikrarlı gelir kaynaklarını gerektiriyor. Bu nedenle Komisyon, yeni öz kaynaklar kullanılmasını ve mevcut öz kaynaklarda düzenlemeler yapılmasını öneriyor. Bu, ulusal bütçeler üzerindeki baskıyı azaltacak ve yılda 58,5 milyar Euro getirecek.
Başkan von der Leyen şunları söyledi: Yeni uzun vadeli bütçemiz; Avrupa vatandaşlarının korunmasına, Avrupa’nın sosyal modelinin güçlendirilmesine ve Avrupa sanayimizin gelişmesine yardımcı olacak. Jeopolitik istikrarsızlık döneminde bütçe, Avrupa’nın vizyonu ve idealleri doğrultusunda kendi kaderini şekillendirmesine izin verecek. Barışı ve refahı destekleyen ve değerlerimizi teşvik eden bir bütçe, bu belirsiz zamanlarda sahip olabileceğimiz en iyi araçtır.”
Yeni MFF’nin önemli özellikleri
- Koşullar beklenmedik bir şekilde değiştiğinde veya yeni politika önceliklerini ele almak gerektiğinde Avrupa’nın hızla harekete geçme ve müdahale etme kapasitesine sahip olması için bütçe genelinde daha fazla esneklik.
- Vatandaşların ve şirketlerin finansman fırsatlarını kolayca bulabilmeleri ve bunlara erişebilmeleri için daha basit, daha akıcı ve uyumlaştırılmış AB mali programları.
- En önemli durumlarda hedeflenen etkiye ulaşılması ve Birliğimiz genelinde daha ekonomik, toplumsal ve bölgesel uyum için daha hızlı ve esnek bir destek sağlanması için yatırımlara ve reformlara dayalı Ulusal ve Bölgesel Ortaklık Planları ile yerel ihtiyaçlara uygun bir bütçe.
- Avrupa’nın tedarik zincirlerini güvence altına alması, inovasyon ölçeğini büyütmesi, temiz ve akıllı teknolojiye yönelik küresel yarışta öne geçmesi için rekabet gücünde etkili bir artış.
- Ulusal kamu maliyesi üzerindeki baskıyı en aza indirirken önceliklerimiz için yeterli gelir sağlayan, yeni öz kaynaklardan oluşan dengeli bir paket.
Komisyonun önerisi, AB fonlarının AB’nin siyasi önceliklerine göre yönlendirilmesini sağlamak ve ulusal bütçelerin tek başına elde edemeyeceği sonuçlar sunmak için tasarlandı.
İnsanlara, üye devletlere ve bölgelere yatırım
Yeni uzun vadeli bütçe, Üye Devletler ve Bölgeler tarafından uygulanan AB fonlarını, temelinde uyum ve tarım politikasıyla tutarlı bir strateji kapsamında bir araya getirecek. Bu strateji, her Euro’nun etkisini en üst düzeye çıkarmak için daha basit ve daha uyarlanmış Ulusal ve Bölgesel Ortaklık Planları aracılığıyla uygulanacak. Her Üye Devlet için işçiler, çiftçiler veya balıkçılar ve şehirler veya kırsal alanlarla ilgili bölgesel veya ulusal düzeydeki tüm destek önlemlerini entegre eden tek bir plan olması, çok daha güçlü bir etki ve Avrupa fonlarının çok daha verimli bir şekilde kullanılmasını sağlayacak. Birliğin topraklarını ve topluluklarını desteklemenin en etkili yolu olacak. Hem kamu kurumları hem de doğrudan faydalanıcılar için süreçleri gerçekten kolaylaştıracak.
Planlar, yakınlaşmayı teşvik edecek ve bölgesel eşitsizlikleri azaltacak. Üye Devletler ve Bölgelerimiz için yarının zorluklarını daha iyi ele almaya yönelik yatırımları ve reformları belirleyecekler.
Bu Planlar; Komisyon, Üye Devletler, bölgeler, yerel topluluklar ve diğer tüm ilgili paydaşlar arasında yakın ortaklık içinde tasarlanacak ve uygulanacak.
Buna ek olarak daha az gelişmiş bölgeler için zorunlu bir asgari tutarın yanı sıra en az mevcut uyum paketi kapsamındaki kadar fon almasını sağlayacak bir güvence söz konusu olacak.
Çevresel önlemler, çiftlik yatırımları, genç çiftçilere destek ve risk yönetimi araçları dâhil olmak üzere çiftçilere ve balıkçılara gelir desteği koruma altına alınacak. Tarıma dayalı ve kırsal topluluklar için ödemeler, kontroller ve denetimler gibi finansman kuralları daha basit olacak.
Yeni Ortaklık Planları; tüm Üye Devletler, bölgeler ve sektörler genelinde kaliteli istihdamı, becerileri ve sosyal içermeyi destekleyecek. Herkes için eşit fırsatların teşvik edilmesine, güçlü sosyal güvenlik ağlarının desteklenmesine, sosyal içermenin güçlendirilmesine, nesiller arası adalete ve yoksullukla mücadeleye katkıda bulunacak. Ulusal tahsisatların %14’üyle becerileri geliştiren, yoksullukla mücadele eden, sosyal katılımı teşvik eden ve kırsal alanları güçlendiren reformları ve yatırımları finanse etme zorunluluğu getirilecek.
Hukukun üstünlüğüne daima kayıtsız şartsız saygı duyulacak. Şartlılık İlkesi, AB bütçesinin tamamını hukukun üstünlüğü ihlallerinden korumaya devam edecek. Ulusal ve bölgesel ortaklık planları, Üye Devletlerin hukukun üstünlüğü ilkelerine ve Temel Haklar Bildirgesi’ne uyumunu sağlamak için daha fazla güvence içerecek.
AB bütçesinden yararlananların şeffaflığı ve tarama süreci güçlendirilecektir. AB fonlarını alanlar hakkındaki bilgiler merkezî bir veri tabanında yayımlanacaktır.
Eğitimin ve demokratik değerlerin teşvik edilmesi
AB’deki öğrenciler ve çalışanların fırsatları yakalamasına yardımcı olmak için becerilere yatırımın hızlandırılması esastır. İnsanlara yatırım yapmak aynı zamanda hareketli bir sivil alanın desteklenmesi, sanatsal ve kültürel özgürlüğün korunması anlamına gelir. Uzun vadeli bütçe; beceri, kültür, medya ve değer alanlarına yatırım yapmaya devam edecek. Güçlendirilmiş bir Erasmus+ programı, Beceriler Birliği’nin omurgası olacak. Eğitimde mobilite, dayanışma ve kapsayıcılık programın çekirdeğini oluşturmaya devam edecek. Güçlü bir AgoraEU programı; demokrasi, eşitlik ve hukukun üstünlüğü dâhil olmak üzere ortak değerleri teşvik edecek. Ayrıca Avrupa’nın kültürel çeşitliliğini, görsel-işitsel ve yaratıcı sektörlerini, medya özgürlüğü ve sivil toplum katılımını destekleyecek.
Rekabet gücü, araştırma ve inovasyon yoluyla refahın artırılması
Letta ve Draghi Raporlarında önerildiği gibi 409 milyar Euro tutarındaki yeni bir Avrupa Rekabet Gücü Fonu ile stratejik teknolojilere yatırım yapılarak Tek Pazar’ın tamamına fayda sağlanacak. Tek bir kural kitabına tabi olarak faaliyet gösteren ve başvuru sahiplerine tek bir geçiş yolu sunan Fon, AB fonlarını basitleştirip hızlandıracak, özel sektör ve kamu sektörü yatırımlarını katalize edecektir. Destek dört alana odaklanacak:
- temiz geçiş ve karbonsuzlaşma;
- dijital geçiş;
- sağlık, biyoteknoloji, tarım ve biyoekonomi;
- savunma ve uzay.
Fon, özel sektör yatırımlarını çekerek harcanan her Euro’nun etkisini en üst düzeye çıkaracak.
175 milyar Euro tutarındaki amiral gemisi Ufuk Avrupa ile ünlü AB araştırma çerçevesi olan Avrupa Rekabet Gücü Fonu ile yakın ilişki içinde dünya standartlarında inovasyonu finanse etmeye devam edecek.
Ufuk Avrupa ve Rekabet Gücü Fonu, bir projenin tüm yatırım yolculuğuna (fikir aşamasından ölçek büyütmeye kadar) destek sunacak ve hem potansiyel yararlanıcıların maliyetini hem de geri ödeme süresini azaltacak.
İnsanların korunması ve yeni zorluklarla yüzleşmek için hazırlık ve esneklik sağlanması
Uzun vadeli bütçe, Avrupa’yı şoklara dayanıklı olmak ve yeni zorluklara müdahale etmek için daha hızlı, daha verimli ve esnek araçlarla donatacak. Hazırlık Birliği’ni finanse ederek Avrupa’nın dayanıklılığını artırma devam edecek, önlemeden müdahaleye ve toparlanmaya kadar kriz yönetiminin tüm aşamalarına hazırlıklı olunmasını sağlayacak. Komisyon, ciddi krizler Birliği vurduğunda devreye alınmak üzere Üye Devletlere yaklaşık 400 milyar Euro’ya varan itici güç sağlayan yeni bir özel kriz mekanizması öneriyor. Ayrıca ulusal ve bölgesel ortaklıklar, hazırlık ve kriz yönetimi alanlarındaki yatırımları ve reformları destekleyecek. Bir tarım rezervi çiftçileri destekleyecek ve gerektiğinde piyasaları istikrara kavuşturacak.
Avrupa Rekabet Gücü Fonu, endüstriyel kapasiteleri geliştirerek ve en son teknolojileri finanse ederek AB’nin kilit sektörlerdeki ve teknolojilerdeki hazırlığını ve stratejik özerkliğini de artıracak. Son olarak Birlik Sivil Koruma Mekanizması ve Birliğin sağlık acil durum hazırlığına ve müdahalesine yönelik desteği, sağlık alanındaki hazırlık faaliyetlerinin entegrasyonunu daha da güçlendirecek.
Avrupa’nın korunması
Uzun vadeli bütçe; kendini koruyabilen, bağlantıda kalabilen ve gerektiğinde hızlı hareket edebilen bir Avrupa Savunma Birliği’nin kurulmasına yardımcı olacak. Avrupa Rekabet Gücü Fonu’nun savunma ve uzayla ilgili kısmı kapsamında savunma, güvenlik ve uzay yatırımlarını desteklemek için 131 milyar Euro tahsis edilecek ve AB düzeyinde önceki MFF’ye kıyasla beş kat daha fazla fon sağlanacak. Üye Devletler ve bölgeler, ulusal ve bölgesel ortaklık planları kapsamındaki bölgesel ihtiyaçlara ve önceliklere göre savunmayla ilgili projeleri gönüllü olarak destekleme imkânına sahip olacak. Avrupa’yı Birleştirme Aracı’nın askerî seferberlik kapsamı on kat artacak. Sivillere yönelik altyapıların yanı sıra çift kullanımlı altyapı yatırımlarını destekleyecek ve genel olarak siber güvenlik, altyapı ve savunma alanlarındaki gelişim için büyük bir artışa katkıda bulunacak. Avrupa’yı Birleştirme Aracı, enerji güvenliğini artırmak için sınır ötesi enerji ve ulaşım projelerine finansman sağlayacak.
Yeni bütçe ayrıca göçü yönetmek, AB’nin dış sınırlarını güçlendirmek ve iç güvenliği sağlamlaştırmak için finansmanın artırılmasını öngörüyor.
Önceki MFF’ye göre üç kat artışla 34 milyar Euro tahsis edilecek. Üye Devletler, sahadaki gelişmelere hızlı ve etkili bir şekilde müdahale etmek için Birliğin desteğini alacak. Fonlar; Üye Devletlerin kolluk kuvvetleri kapasitelerini çevrim içi ve çevrim dışı olarak artırmasına, dış sınırları korumak için sınır muhafızlarımızı doğru araçlarla donatmasına, Göç ve İltica Paktı kapsamında adil ve sağlam bir göç yönetim sistemi uygulamasına yardımcı olacak.
Dünyada daha güçlü bir Avrupa için ortaklıklar kurulması
Yeni Çok Yıllık Finansal Çerçeve; AB’nin stratejik çıkarlarıyla uyumlu olarak genişleme, ortaklıklar ve diplomasi konularında daha stratejik, değer odaklı ve etkili bir yaklaşımla örtüşecek şekilde güçlendirilmiş dış eylemler gerçekleştirilmesini öngörüyor.
2028-2034 için 200 milyar Euro değerindeki Küresel Avrupa aracı, dış eylemlerin finansmanını basitleştirmek amacıyla sahadaki etkiyi en üst düzeye çıkaracak ve AB’nin dış eylemlerinin ortak ülkelerdeki görünürlüğünü artıracak. Bu araç, AB bütçesinin aday ülkelere desteği artırmasına ve bu ülkelerin katılımına hazırlanmasını sağlayacak. Ortaya çıkan krizlere ve öngörülemeyen ihtiyaçlara cevap vermek için 15 milyar Euro’luk özel bir rezerv kapasitesine sahip olacak.
Birliğin Ukrayna’ya sarsılmaz desteğini pekiştirmek için 2028-2034 yılları arasında Ukrayna’ya 100 milyar Euro yatırım seferberliği yapılabilecek. İhtiyaçların büyüklüğü ve öngörülemezliği göz önünde bulundurularak Ukrayna’ya yapılan desteğe bir ölçüde esneklik sağlanacak. Askerî yönleri olan operasyonlara destek, Avrupa Barış Aracı ile karşılanmaya devam edecek.
Önerilen yeni bütçe; AB’nin barışı koruma, uluslararası güvenliği güçlendirme, uluslararası iş birliğini teşvik etme ve demokrasiyi, hukukun üstünlüğünü ve insan haklarına ve temel özgürlüklere saygıyı geliştirme ve sağlamlaştırma hedeflerine katkıda bulunmaya devam etmek üzere toplam 3,4 milyar Euro tutarındaki Ortak Dış Politika ve Güvenlik Politikası eylemlerini finanse etmeyi sürdürecek.
Ortak hedeflerimize uyacak yeni öz kaynaklar
Harekete geçecek araçları kullanabilmek için Avrupa’nın modern ve çeşitlendirilmiş bir gelir akışına sahip olması gerekiyor. Buna karşılık, önceliklerin finanse edilmesine yönelik araçlar yaratılırken AB’nin NextGenerationEU kapsamında aldığı borçlar geri ödenecek ve AB bütçesine ulusal katkılar sınırlandırılacak. Bu amaçla Komisyon beş yeni öz kaynak sunuyor:
- AB Emisyon Ticaret Sistemi (ETS): ETS1’den elde edilen gelirlerin AB bütçesine gitmesini hedefleyen düzenleme. Yılda ortalama 9,6 milyar Euro civarında gelir getirmesi bekleniyor.
- Karbon sınır ayarlama mekanizması (CBAM): CBAM’den elde edilen gelirlerin AB bütçesine gitmesini hedefleyen düzenleme. Yılda ortalama 1,4 milyar Euro civarında gelir getirmesi bekleniyor.
- Toplanmayan e-atıkların ağırlığına tek tip bir oranın uygulanmasıyla hesaplanan, toplanmayan e-atıklara dayalı öz kaynak. Yılda ortalama 15 milyar Euro civarında gelir getirmesi bekleniyor.
- Tütün ürünlerinde Üye Devlete göre değişen asgari tüketim vergisi oranının uygulanmasına dayalı tütün tüketim vergisi öz kaynağı. Yılda ortalama 11,2 milyar Euro civarında gelir getirmesi bekleniyor.
- AB’de faaliyet gösteren ve satış yapan, yıllık net cirosu en az 100 milyon Euro olan küçük ve orta ölçekli işletmeler hariç şirketlerin yıllık toplam katkısına tekabül edenAvrupa için Kurumsal Kaynak (CORE). Yılda ortalama 6,8 milyar Euro civarında gelir getirmesi bekleniyor.
Bu beş yeni öz kaynağın ve bugün önerilen öz kaynak paketinin diğer unsurlarının bir araya geldiğinde yılda yaklaşık 58,5 milyar Euro (2025 fiyatlarıyla) gelir getireceği tahmin ediliyor.
Sonraki adımlar
İleriye dönük uzun vadeli AB bütçe ve gelir sistemi kararı, Konsey’de Üye Devletler tarafından görüşülecek. MFF düzenlemesinin kabulü için Avrupa Parlamentosu onayının ardından oy birliğine varılması gerekiyor. Bazı gelir unsurları (özellikle yeni öz kaynaklar), Konsey’de oy birliğine varılmasını ve Üye Devletler tarafından kendi anayasal gerekliliklerine göre onaylanmasını gerektiriyor. Komisyon, hızla anlaşmaya varılmasını desteklemek için elinden geleni yapacak.
Daha fazla bilgi
Bir Sonraki MFF Hakkında Web Sitesi
AB Bütçesi Hakkında Web Sitesi
NextGenerationEU Hakkında Web Sitesi
Alıntı(lar)
Yeni uzun vadeli bütçemiz; Avrupa vatandaşlarının korunmasına, Avrupa’nın sosyal modelinin güçlendirilmesine ve Avrupa sanayimizin gelişmesine yardımcı olacak. Jeopolitik istikrarsızlık döneminde bütçe, Avrupa’nın vizyonu ve idealleri doğrultusunda kendi kaderini şekillendirmesine izin verecek. Barışı ve refahı destekleyen ve değerlerimizi teşvik eden bir bütçe, bu belirsiz zamanlarda sahip olabileceğimiz en iyi araçtır.
Ursula von der Leyen, Avrupa Komisyonu Başkanı
AB, kararlı ve iddialı bir şekilde hareket edebileceğini pandemi sırasında ve Ukrayna’daki savaş sırasında gösterdi. Bu yolda ilerlemeye devam edelim ve önümüzdeki yıllarda bağımsız bir Avrupa inşa etmek için gerekli araçlara sahip olduğumuzu bir kez daha kanıtlayalım.
Piotr Serafin, Bütçe, Yolsuzlukla Mücadele ve Kamu Yönetiminden Sorumlu Komisyon Üyesi
Detaylar
- Yayın tarihi
- 16 Temmuz 2025
- Yazar
- Representation in Cyprus