Avrupa Komisyonu bugün, tüm AB üye devletlerinin yanı sıra dört aday ülke olan Arnavutluk, Karadağ, Kuzey Makedonya ve Sırbistan'daki hukukun üstünlüğü durumunu değerlendiren yedinci yıllık Hukukun Üstünlüğü Raporunu yayınladı .
Hukukun üstünlüğü, Avrupa'nın refahının, demokrasisinin ve güvenliğinin temelini oluşturuyor. Bağımsız adalet sistemleri, etkili yolsuzlukla mücadele çerçeveleri, özgür ve çoğulcu medya ve güçlü denge ve denetim mekanizmaları, vatandaşların haklarını koruyor ve kamu kurumlarına ve demokrasiye olan güveni sürdürüyor. Yatırımı, rekabet gücünü ve ekonomik büyümeyi destekleyen hukuki güvenceyi sağlıyor.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen şunları söyledi: “ Hukukun üstünlüğü güven inşa eder. Vatandaşlar arasında güven. Şirketler için güven. Avrupa'yı yaşamak ve yatırım yapmak için en iyi ve en güvenli yer yapan şey budur. Bu yılki rapor, birçok üye ülkede olumlu ilerlemenin devam ettiğini gösteriyor. İşte tam da bu yüzden Hukukun Üstünlüğü Raporumuz önemlidir. Ulusal tartışmaları şekillendirmeye ve Birliğimizdeki reformları yönlendirmeye yardımcı olan bir referans noktası haline geldi.”
Zaman içinde, Rapor, hukukun üstünlüğüyle ilgili temel konularda Üye Devletlerle diyalog kurmak için yerleşik bir araç haline geldi. Tavsiyeleri, Üye Devletlerde reform için bir itici güç.
Bu yılki Rapor, genel olarak olumlu bir gidişatı teyit ederek, birçok Üye Devlette devam eden ilerlemeyi ve rapor kapsamında izlenen tüm alanlarda önemli reformların tamamlandığını veya devam ettiğini gösteriyor. Üye Devletler ve politika alanları arasında tablo eşit olmasa ve bazı zorluklar devam etse de, Rapor ve tavsiyeleri, Üye Devletlerle sürdürülen etkileşim yoluyla reform ve değişimi yönlendirmeye devam ediyor.
Komisyonun bir sonraki AB uzun vadeli bütçesi önerisinde, Rapor ve tavsiyeleri, Birliğin bütçesinin korunması için güçlü güvencelerin sağlanmasına yardımcı olmakta da önemli bir rol oynayacak. Özellikle, Komisyon, Çok Yıllık Mali Çerçeve (MFF) içindeki yeni Ulusal ve Bölgesel Ortaklık Planlarının (NRPP'ler) Hukukun Üstünlüğü Raporunda belirlenen zorlukları ele almasını önerdi. Rapor ayrıca, Komisyonun Üye Devletlerin NRP Planlarının uygulanmasında Şart ve hukukun üstünlüğüne ilişkin yatay koşullara saygılarını değerlendirmesi için bilgi kaynaklarından biri olacak.
Üye Devletlere eşit ve adil muamele, AB standartlarının açık ve tutarlı bir şekilde uygulanması ve diyalog temelli bir süreç, Komisyonun Üye Devletlerle olan çalışmalarına rehberlik etmeye devam edecek olan Hukukun Üstünlüğü Raporu'nun temel ilkeleri.
Bu yılki önemli bulgular:
Adli sistemleri
Birçok Üye Devlet geçen yıl adli reformlar konusunda ilerleme kaydetti. Olumlu önlemler arasında Yargı Konseylerinin bağımsızlığının güçlendirilmesi, hakim atamaları ve disiplin prosedürleri için ek güvenceler ve savcılık hizmetlerinin özerkliğinin güçlendirilmesi yer alıyor. Bununla birlikte, reformlar bazı Üye Devletlerde daha yavaş ilerliyor ve bazı durumlarda ciddi endişeler devam ediyor. Çoğu genişleme ülkesinde, yargı reformlarını uygulama çabaları devam ederken, yargı bağımsızlığını engelleyen aşırı etkiyle ilgili endişeler de devam etti.
Yolsuzlukla mücadele çerçeveleri
31 Mayıs 2026'da yürürlüğe giren Yolsuzlukla Mücadele Direktifi, AB'de yolsuzluğu önlemek, tespit etmek ve cezalandırmak için modern ve uyumlu bir çerçeve oluşturuyor. Komisyon, Üye Devletlerin uyarlama çabalarını ve yolsuzlukla mücadele çerçevelerini daha da geliştirmelerini destekliyor. Bu yılki Hukukun Üstünlüğü Raporu'nun gösterdiği gibi, birçok Üye Devlet yeni yolsuzlukla mücadele stratejileri geliştirdi ve yolsuzlukla mücadele için kurumsal kapasitelerini güçlendirdi. Aynı zamanda, yolsuzluk davalarında etkili soruşturma, kovuşturma ve nihai kararların sağlanmasının yanı sıra, lobicilik ve çıkar çatışmalarıyla ilgili olanlar gibi önleyici çerçevelerin güçlendirilmesi için daha fazla eyleme ihtiyaç duyuluyor. Raporda ele alınan çoğu genişleme ülkesinde yasal ve kurumsal çerçeveler güçlendirilmişken, yolsuzluk davalarının soruşturulması, kovuşturulması ve yargılanmasının daha da iyileştirilmesi gerekiyor.
Medya özgürlüğü ve çoğulculuk
Üye Devletlerde, ulusal yasaları Avrupa Medya Özgürlüğü Yasası (EMFA) ile uyumlu hale getirmek için reformlar devam ediyor. Birçok Üye Devlet, kamu hizmeti medyasının bağımsız işleyişini ve finansmanını güçlendirmek ve devlet reklamlarının tahsisinde adalet ve şeffaflığı sağlamak için reformlar yapıyor. EMFA, çeşitli medya özgürlüğü konularında bağlayıcı mevzuat öngördüğünden, Hukukun Üstünlüğü Raporu artık bu hususlara ilişkin tavsiyeler içermiyor. Bunlar, Komisyonun EMFA'yı uygulama sürecinin bir parçası olarak takip ediliyor. Ayrıca, gazetecilerin devam eden tehditlerden korunması ve güvenliğinin iyileştirilmesine daha fazla önem veriliyor. Komisyon, gazeteciler için daha güçlü bir ortam ve güvenlik ile kaliteli haber yayımcılığını desteklemeye devam edecek; bu kapsamda gazetecilerin güvenliğine ilişkin Tavsiyesini güncelleyecek. Birçok Üye Devlet, SLAPP olarak adlandırılan Kamu Katılımına Karşı Stratejik Davalar olgusuna yönelik somut adımlar atıyor ve Komisyon, SLAPP karşıtı Direktifin uygulanmasını ve hayata geçirilmesini desteklemek için onlarla çalışmaya devam ediyor. Raporda ele alınan çoğu genişleme ülkesinde, kamu hizmeti medyası ve medya düzenleyicilerinin yönetim yapılarına yapılan atamalar istikrarlarını artırdı; ancak medya piyasası yoğunlaşması ve kamu yayıncılarının editoryal bağımsızlığı konusunda endişeler devam ediyor.
Kurumsal denetim ve denge mekanizmaları
Hukuki kesinliği ve yasama kalitesini iyileştirmeye yönelik reformlar ilerletildi. Bazı Üye Devletlerde, acil yasama prosedürlerinin aşırı kullanımı ve paydaş katılımının eksikliği konusunda eksiklikler devam ediyor. Rapor, birçok Üye Devletin sivil toplum için elverişli ve destekleyici bir çerçeve sağlamaya devam ettiğini ve faaliyet ortamlarını daha da iyileştirme çabalarını sürdürdüğünü tespit ediyor. Bununla birlikte, sivil toplum aktörleri, fonlama ve barışçıl toplantılara ilişkin sınırlamalar da dahil olmak üzere, bir dizi Üye Devlette zorluklar bildirmeye devam ediyor. Raporda ele alınan genişleme ülkelerinde, denetim ve denge mekanizmalarını destekleyen kurumlar genellikle işlevlerini yerine getirebilirken, örneğin sivil toplum için elverişli bir ortam sağlanmasında bazı zorluklar devam ediyor.
Tek Pazar boyutu
Rapor, dört temel unsurda da hukukun üstünlüğünün Tek Pazarın işleyişi ve işletmelerin faaliyet ortamı üzerindeki etkisini vurguluyor. Örneğin, Rapor, ticari davaları ele almak için mahkemelerin ve hakimlerin uzmanlaşması; kamu ihalelerinde yolsuzluğu önleme tedbirleri; yatırım koruması ve işletmelerin öngörülebilir koşullarda faaliyet göstermesi için gerekli olan istikrarlı düzenleyici ortam hakkında bilgi veriyor.
Sonraki adımlar
Komisyon, Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi'ni rapor ve tavsiyelerine dayalı genel ve ülkeye özgü tartışmaları sürdürmeye davet ediyor. Ayrıca ulusal parlamentoları, sivil toplumu ve diğer paydaşları hem ulusal hem de Avrupa düzeyinde diyaloğu sürdürmeye teşvik ediyor.
Komisyon, Üye Devletlerin Raporda belirlenen zorlukları ele alınmasını istiyor ve tavsiyelerin uygulanmasını desteklemeye hazır olduğunu belirtiyor. Raporda yer alan genişleme ülkeleri için Komisyon, belirlenen konuları, genişlemeye ilişkin bir sonraki yıllık raporlarında da dahil olmak üzere takip edecek. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in 2024-2029 Siyasi Kılavuz İlkeleri’nde açıkladığı gibi, diğer katılım ülkeleri de hazır olduklarında Hukukun Üstünlüğü Raporuna dahil edilecek.
Genel Bilgiler
Yıllık Hukukun Üstünlüğü Raporu, ulusal yetkililer ve paydaşlarla yakın diyalog sonucunda ortaya çıkıyor. Rapor, aynı objektif ve şeffaf metodoloji temelinde tüm Üye Devletleri ve dört genişleme ülkesini kapsıyor ve her ülkede aynı konuları inceliyor.
2026 Raporu, AB’deki durumun bir bütün olarak incelendiği İletişim bölümü ile her Üye Devletteki önemli gelişmelerin gözden geçirildiği 27 ülke bölümünden oluşuyor. Rapor, geçen yılki tavsiyelerin Üye Devletlere uygulanmasını değerlendiriyor ve bu temelde başka bir dizi özel tavsiye sunuyor. Hukukun Üstünlüğü Raporu ayrıca, 2024 Hukukun Üstünlüğü Raporu'ndan bu yana Arnavutluk, Karadağ, Kuzey Makedonya ve Sırbistan'daki gelişmeleri ele alan dört ülke bölümünü de kapsıyor. Bu, bu ülkelerin katılım öncesinde demokrasi ve hukukun üstünlüğü konusunda ilerleme sağlamak ve katılım sonrasında kalıcı yüksek standartları garanti altına almak için yaptıkları reform çabalarını destekliyor.
Rapor, yıllık Hukukun Üstünlüğü Döngüsü’nün merkezinde yer alıyor. Bu yıllık döngü önleyici nitelikte: hukukun üstünlüğünü teşvik etmeyi ve sorunların ortaya çıkmasını veya derinleşmesini önlemeyi amaçlıyor. Bu, AB’nin Hukukun Üstünlüğü Araç Kutusu'ndaki diğer unsurlardan ayrı ve AB'nin üye devletlerdeki hukukun üstünlüğüyle ilgili sorunlara yanıt vermesini sağlayan antlaşmaya dayalı mekanizmaları tamamlıyor - ancak bunların yerini almıyor. Bu araçlar arasında ihlal davaları ve Avrupa Birliği Antlaşması'nın 7. maddesi uyarınca Birliğin kurucu değerlerini koruma prosedürü yer alıyor.
Daha fazla bilgi için
2026 Hukukun Üstünlüğü Raporu – Avrupa Birliği’nde hukukun üstünlüğü durumu
2026 Hukukun Üstünlüğü Raporu – Tavsiyeler
2026 Hukukun Üstünlüğü Raporu – Ülke Bölümleri
2026 Hukukun Üstünlüğü Raporu – Ülke Bölüm Özetleri ve Tavsiyeler
2026 Hukukun Üstünlüğü Raporu – Ülkeye özgü kurumsal altyapı
2026 Hukukun Üstünlüğü Raporu – Metodoloji
2026 Hukukun Üstünlüğü Raporu – Sorular ve Cevaplar
Yıllık Hukukun Üstünlüğü Döngüsü – Bilgi Sayfası
AB Hukukun Üstünlüğü Araç Kutusu – Bilgi Sayfası
AB'nin zorlukları ve öncelikleri hakkında Flash Eurobarometer 584
Alıntı(lar)
Hukukun üstünlüğü güven inşa eder. Vatandaşlar arasında güven. Şirketler için güven. Avrupa'yı yaşamak ve yatırım yapmak için en iyi ve en güvenli yer yapan şey budur. Bu yılki rapor, birçok üye ülkede olumlu ilerlemenin devam ettiğini gösteriyor. İşte tam da bu yüzden Hukukun Üstünlüğü Raporumuz önemlidir. Ulusal tartışmaları şekillendirmeye ve Birliğimizdeki reformları yönlendirmeye yardımcı olan bir referans noktası haline geldi.
Ursula von der Leyen, Avrupa Komisyonu Başkanı
Hukukun üstünlüğü, Avrupa'nın dayanıklılığını temel alan, vatandaşları güçlendiren ve rekabet gücümüzü artıran bir ilke. Raporun, üye devletlerle olan yakın diyaloğumuzun ve iş birliğimizin bir kanıtı olarak somut reformları teşvik etmeye devam etmesinden memnuniyet duyuyorum.
Henna Virkkunen, Teknoloji Egemenliği, Güvenlik ve Demokrasiden Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı
Hukukun Üstünlüğü Raporumuzun yedinci baskısını sunarken, temel bir gerçeği yeniden teyit ediyoruz: Hukukun üstünlüğü, adil, demokratik ve müreffeh bir Avrupa'nın temelidir. Gücü kontrol altında tutar, temel hakları korur ve vatandaşlara ve işletmelere gelişmeleri için ihtiyaç duydukları güveni sağlar. Hukukun üstünlüğünü koruyarak demokrasileri güçlendirir, kurumlarımıza olan güveni artırır ve gelecek nesiller için daha adil, daha dirençli bir Avrupa'yı güvence altına almaya yardımcı oluruz.
Michael McGrath, Demokrasi, Adalet, Hukukun Üstünlüğü ve Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Komisyon Üyesi
Bu rapor önemlidir çünkü aday ülkelerimize kurumlarının demokrasiyi destekleyebilmesi, insanların haklarını koruyabilmesi ve yasaları adil ve tutarlı bir şekilde uygulayabilmesi için daha fazla neler yapabileceklerini göstermektedir. Bu alanlardaki ilerleme, AB üyeliği için temel bir gerekliliktir ve katılım müzakerelerinin hızını etkiler. Ayrıca yatırım çekmeye ve Tek Pazara kademeli entegrasyonu desteklemeye yardımcı olur. Aday ülkeleri, Üye Devletlere verdiğimiz aynı hukukun üstünlüğü raporlarına dahil ederek, komşuluk bölgemizde demokrasiyi güçlendirmeye ve Birliğimizi daha güvenli hale getirmeye yardımcı oluyoruz.
Marta Kos, Genişlemeden Sorumlu Komisyon Üyesi
- Yayın tarihi
- 17 Temmuz 2026
- Yazar
- Representation in Cyprus